بر مدار خطبه غدیر صفحه 24

2. عبادت و بندگی : به عنای خضوع در مقابل معبودی عظیم.

3. خوف و رجا: به معنای عاملی مهم در خود سازی و جهت دهی .

٤. خشوع : به معنای دل شکستگی .

انگیزه هایی چون فطرت حقیقت طلبی ، حب ذات و رسیدن به کرامت انسان ، حق شناسی و شکر منعم، تمایل به تقرب آدمی را به معرفت خدا سوق می دهد.

موانعی چون افراط و تفریط در حس گرایی ، تقلید، اعتماد به ظن، گرایشات معارض آدمی را از معرفت خدا باز می دارد.

هرچه معرفت آدمی به ذات الهی بیشتر شود محبتی شدید در دل ایجاد می شود و مجذوب خدا می گردد.

نشانه ایمان آن است که خدا در نظر آدمی از هر چیز محبوب تر است و در درجات بالای ایمان هر چیزی که با محبوب مرتبط است را دوست دارد. «اگر خدا را دوست دارید از پیامبر پیروی کنید» .

در عالم ایمان توحید درجاتی دارد :

١. به زبان «لا اله الا الله» گوید اما با دل اعتقادی به آن ندارد و این توحید منافق است.

2. با دل هم اعتقاد دارد و همین او را از آتش دوزخ حفظ می کند و این توحید متکلم است .