بر مدار خطبه غدیر صفحه 59

خوف و رجاء

رغبه فی طاعته وخوفا من عقوبته ؛ به فرمانبرداری او شائق و از کیفر او ترسانم.

لا یؤمن مکره ولا یخاف جؤره؛ از مکرش در امان نبوده و از بی عدالتی اش ترسان نباشد.

فاحذروا أن تخالفوه ؛ از مخالفت او بهراسید .

أولیائهم الذین یخشون ربهم بالغیب ؛ اولیاء خدا در نهان از پروردگار خود ترسانند.

حذر من أن لا أفعل فتحل بی منه قارعه لا یدفعها عنی أحد؛ از سوی او عذابی آید که کسی را یارای دور ساختن از من نباشد.

عامل مهم خوف و رجا ( ترس از قیامت و امید به قیامت) در تربیت مؤمن از جانب خدا مورد استفاده قرار گرفته که این دو عامل مهمی در خودسازی و جهت دهی آدمی است. رفتارهای آدمی جلوه ای از این دو نیروست و متناسب با درجات شناخت مصادیق فرق می کند.

عبادت خدا به امید فضل که باعث محبت می شود رجاء نام دارد. به شرطی که آدمی مقدمات درست را فراهم کند خدا هم عوامل دیگر را

حفظ کرده تا نتیجه خوبی حاصل شود. امید و رجا به رحمت خدا همراه با التزام عملی به اطاعت خداست. و آنکه با طاعت بسیار خود را به رنج می افکند باید آگاه باشد که عذاب امت پیامبر در دنیاست نه در آخرت . و فردی هم که گناهان بسیاری دارد در انواع عنایات حق تفکر کند تا بفهمد جای ناامیدی نیست . رحمت خدا بر خشمش غلبه دارد و از صد درجه رحمت او یک درجه در دنیا قرار داده شده که همه محبتهای دنیایی را ایجاد کرده و بقیه مخصوص آخرت است. خلقت بر مبنای عنایت و تفضل است.

در مورد خوف باید گفت : رمز حکمت ترس از داست. عاقل ترین مردم خائف ترین آنهاست. هرکه امروز ترسان باشد فردا ایمن تر است. خوف در اثر معرفت به حقیقت گناه و صفات خدا حاصل می شود و نتیجه آن مراقبه و محاسبه، عدم غفلت ، منفور شدن گناه ، ایجاد تقوا و صدق و محبت می باشد.