شاخصه های تربیت آرمانی از نظرگاه امیرالمؤمنین علیه السلام صفحه 139

کنندگان».(1)

با توجه به سخنان مولا محیط جغرافیائی عامل تربیتی ضروری است که تأثیر آن قابل مشاهده است.

سختی ها

سختی ها سبب ظهور صفات باطنی و نیروهای نهفته ی وجود انسان می شود و انسان به حقیقت خود، روی می کند.(2) تنعم و ناز پروردگی توفیق بارور شدن بسیاری از استعدادهای کمالی را می گیرد و با وجود خرد نشود، تکامل حاصل نمی شود.

سختی ها انسان را از نقص به کمال سیر می دهد و ظهور حقیقت ملکوتی انسان را باعث می شود.

فی تقلب الأحوال علم جواهر الرجال: گوهر انسان ها در آزمایشگاه دگرگونی احوال معلوم می شود» (3).

امیر مؤمنان درباره ی یک حقیقت تربیتی فرموده اند: «إن عظیم الأجر مقارن عظیم البلاء فإذا أحب الله سبحانه قوما ابتلاهم: به درستی پاداش بزرگ همراه با بلای بزرگ است، هرگاه خدای .

1- الشریف الرضی، 1387: کلام 14.
2- مطهری، 1392: 176.
3- الشریف الرضی، 1387، حکمت 217.