شاخصه های تربیت آرمانی از نظرگاه امیرالمؤمنین علیه السلام صفحه 174

چون بالاترین مقام انسانی آن است که آدمی به کمال عقلانی برسد «غایه المرء حسن عقله. غایت انسان، نیکوئی عقل اوست».(1)درباره ی چگونگی تربیت این موجود ارزشمند مطالبی می آوریم.

از کلام مولا امیر المؤمنین (علیه السلام): «صدق و مدارا، ثمره ی عقل است»(2) بر می آید که تربیت دینی بر تربیت عقلانی مبتنی است و سلوک حقیقی به سوی کمال مطلق با تربیت عقلانی میسر است. در تربیت عقلانی به دلیل گستردگی سایه ی عقل بر همهی امور، آدمی آمادهی دریافت حقایق هستی می شود(3)

در تربیت عقلانی به دنبال این هستیم که عقل بر شهوت و غضب غالب گردد و این فقط با نهادینه ساختن ارزش ها امکان دارد. نهادینه سازی ارزشها در وجود آدمی به این صورت است که اولا به صورت باور درونی و پایدار در آید. ثانیا به مقتضای آن باور رفتار نماید. رفتار از دو عنصر انتخاب و رضایت قوام می گیرد. در مرحله ی اول فهم و درک ارزش ها، در مرحله ی دوم تسلیم شدن قلبی نسبت به آنها، در مرحله ی سوم عمل بر طبق ارزش است.

کسی که به حد کمال نهادینگی ارزش ها برسد، دارای سه .

1- خوانساری، 1360 ش، ج 4: 372.
2- خوانساری، 1390، ج 2: 909
3- حکیمی، 1377 ش، ج 1: 78.