شاخصه های تربیت آرمانی از نظرگاه امیرالمؤمنین علیه السلام صفحه 44

روح در گرو ایمان به خدا و نفوذ عمیق آن در دل، جلوه ای دیگر و حیاتی تازه تر برای انسان ایجاد می کند که به آن حیات طیبه گویند.(1)

در حیات طیبه، دل آدمی از آلودگی شرک و خیالش از آلودگی وسوسه و اندامش از آلودگی اشیاء پلید، پیراسته است. این مرتبه از حیات، اختصاص به گروه خاصی از انسان ها دارد و از آنجا که مرتبه والائی از حیات است، خداوند از جلوه ی روح در این مرتبه، با تعبیر «تأیید آدمی توسط روح» سخن گفته است(2).

نفس: نفس به منزله ی امری است که بدون بدن، همچنان به موجودیت خود ادامه می دهد و آن حقیقت وجود آدمی است. نفس آدمی حالت های مختلفی پیدا می کند. یکی از آنها کشش به سوی الذات است که هوای نفس نامیده می شود. وقتی کشش نفس از بین رود و هوسی در او فرو نشیند، نفس خود را می یابد (وجدان) و نفس لوامه نام می گیرد. سومین حالت نفس، هنگامی ظهور می کند که آدمی به خدا توجه یابد و به آرامش و اطمینان در نفس برسد که نفس او شایسته ی نام مطمئنه می گردد.

هر یک از این سه جلوه حالت های گذرانی هستند که نفس .