اصلاحات علوی: نگاهی به سیره حکومتی امام علی علیه السلام صفحه 29

من مشتبه ساخته است.(1)

در حقیقت، سرچشمه گمراهی هر کس، یکی از این سه چیز است: نخست اینکه به کاری که می خواهد اقدام کند، بصیرت و آگاهی کافی نداشته باشد و ناآگاهانه وارد عمل شود. دیگر اینکه در عین آگاهی، هوا و هوس حجابی بر دیده او بیفکند و او را گرفتار اشتباه کند. سوم اینکه به شیطان اجازه بدهد در او نفوذ کند و حقیقت را برایش مشتبه سازد. هیچ یک از این سه در وجود مبارک آن حضرت راه نداشت؛ زیرا تمام درهای خطا و انحراف را از درون و برون به روی وسوسه گران بسته بود و با هوشیاری آمیخته با تقوای الهی، حقیقت را چنان که بود درمی یافت و در سایه آن به پیش می رفت.

4. پرهیز از ستمگری

امیرالمؤمنین علی علیه السلام در بیان این ویژگی می فرماید:

شما دانستید که ستم کار نیز نمی تواند رهبر مردم باشد که با ستم، حق مردم را غصب و عطاهای آنان را قطع کند.(2)

در این فصل، حضرت یکی دیگر از ویژگی های حاکم اسلامی را ستم کار نبودن معرفی کرده است؛ زیرا اگر حاکم مسلمانان جفاکار باشد، ظلم و جور او مایه نفرت و بیزاری مردم و بریدن آنان از وی می شود. امام علی علیه السلام در جای دیگر می فرماید:

به خدا سوگند، اگر تمام شب را بر روی خارهای سعدان(3) به سر ببرم یا به غل و زنجیر به این

1- همان، ج1، خطبه 10، ص239.
2- همان، ج 8 ، خطبه 131، ص 263. و قَد علِمتُم اَنّه... وَ لا الجافِی فَیقطعَهُم بِجَفائِهِ.
3- خاری سه شعبه و سخت گزنده که خوراک شتران است.