- دیباچه 1
- اشاره 6
- 1. ویژگی های دوره تنزیل 7
- الف) اتحاد و یکپارچگی میان مسلمانان 7
- ب) از میان رفتن تعصب های قومی و آداب و رسوم جاهلی 8
- ج) ساده زیستی مسلمانان 9
- د) بیان احکام و اجرای حدود الهی و تفسیر آیات 10
- ه ) سبقت در اسلام و تقوا، ملاک برتری افراد 11
- و) وجود دشمنانی مانند مشرکان، یهودیان و منافقان 12
- ز) محدود بودن منطقه حکومتی 13
- الف) زنده شدن برخی تعصب های جاهلی 15
- ج) اختلاف و چنددستگی میان مسلمانان 16
- ب) گرایش به تجمل گرایی و مادی گرایی 16
- د) اجرا نشدن حدود الهی و تفسیر به رأی آیات و سنت پیامبر 17
- ه ) بی توجهی به شایسته سالاری 18
- و) گسترش منطقه حکومتی 19
- اشاره 20
- 1. عدالت 20
- اشاره 20
- الف) توبیخ خزانه دار بیت المال 21
- ب) تقسیم مساوی بیت المال 22
- ج) پرهیز از امتیاز خواهی 24
- 2. پرهیز از حرص و بخل 25
- 4. پرهیز از ستمگری 29
- 5. پرهیز از رشوه خواری 30
- 6. عمل به سنت پیامبر 32
- 7. ساده زیستی و دوری از تجمل گرایی 33
- 8. پرهیز از غضب و خشونت 35
- اشاره 38
- 1. گردآوری خراج 40
- 2. جهاد با دشمنان خدا 42
- 5. وظایف دیگر کارگزاران 44
- اشاره 46
- 2. اجرای حق 48
- 3. اصلاح جامعه 49
- اشاره 49
- الف) لغو امتیاز طبقاتی 50
- د) پاک سازی عناصر فاسد 51
- ب) شایسته سالاری 51
- ج) بازگرداندن اموال چپاول شده 51
- 4. اجرای دستورهای خداوند و روش پیامبر 52
- اشاره 54
- 1. شیوه مدیریتی امام علی علیه السلام در برخورد با کارگزاران 54
- 2. شیوه امام علی علیه السلام در برخورد با مخالفان حکومت 61
- اشاره 61
- اشاره 62
- الف) معرفی مخالفان 62
- یک _ ناکثین 62
- اشاره 64
- اشاره 64
- سه _ مارقین 64
- علت اختلاف قاسطین با امیرالمؤمنین علی علیه السلام 64
- چهار _ قاعدین 65
- علت اختلاف مارقین با امیرالمؤمنین علی علیه السلام 65
- ب) شیوه برخورد امام علی علیه السلام با مخالفان 67
- یک _ عفو و بخشش 67
- اشاره 67
- دو _ برخورد قاطع 68
- سه _ پند و اندرز مخالفان 68
- چهار _ احتجاج و اتمام حجت 70
- پنج _ افشا و معرفی مخالفان 71
- شش _ سرزنش و نکوهش 73
- هفت _ شکوه و شکایت از مخالفان 74
- اشاره 75
- الف) انتخاب و انتصاب فرماندهان نظامی 75
- 3. شیوه مدیریت نظامی امیرالمؤمنین علی علیه السلام 75
- یک _ تاکتیک های نظامی 76
- اول _ آرایش سپاه 76
- اشاره 76
- ب) سفارش ها و دستورهای نظامی برای سپاهیان 76
- اشاره 76
- دو _ ایجاد روحیه مقاومت در سپاه 78
- دوم _ چگونگی استقرار سپاه 78
- سه _ یاری جستن از خداوند 81
- 4. سیاست های اقتصادی امام علی علیه السلام 84
- الف) سامان دهی مالیات و برقراری امنیت اقتصادی _ اجتماعی 84
- اشاره 84
- علل تنگناهای اقتصادی 86
- ب) رعایت حقوق محرومان در تعیین بودجه اقتصادی 86
- اشاره 86
- ج) عدالت در امور مالی و توزیع ثروت 88
- د) نظارت بر تجارت، صنعت و کشاورزی 89
- 5. شیوه مدیریت سیاسی امیرالمؤمنین علی علیه السلام 92
- اشاره 92
- الف) پرهیز از حیله و نیرنگ 93
- ب) مشورت 95
- ج) عدالت همه جانبه 97
- د) آزادی 100
- اشاره 102
- الف) سیاست های اجتماعی 102
- روش برخورد حضرت علی علیه السلام با مردم 106
- اشاره 107
- ب) سیاست های فرهنگی 107
- یک _ احیای سنت های اسلامی و تلاش برای از میان بردن اندیشه های جاهلانه 107
- دو _ تبیین فلسفه ای روشن از زندگی برای همگان 108
- سه _ ترسیم بینشی روشن از دنیا، سرای آخرت و مرگ برای مردم 109
- 1. جایگاه رسانه تصویری 111
- الف) پرداختن به جنبه های گوناگون زندگانی حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام 112
- ب) معرفی اشخاص معاصر حضرت علی علیه السلام 112
- و) ساخت کارتون از صحنه های برخورد آن حضرت با کودکان. 113
- ج) بهره مندی از سخنان امام علی علیه السلام در فیلم ها و سریال ها، به 113
- ح) درس هایی از نهج البلاغه 113
- ز) مناظره علمی امامان 113
- ه_) ساخت میان پرده و فیلم کوتاه براساس احادیث و رویدادهای مهم دوران های زندگانی امام علی علیه السلام. 113
- د) برگزاری مسابقه های عمومی به صورت پرسش و پاسخ با محوریت سخنان حضرت علی علیه السلام یا استفاده از سخنان تخصصی حضرت در علوم گوناگون در مسابقه های تخصصی. 113
- ط) جشنواره تلویزیونی 114
- 4. پرسش های کارشناسی 114
- 3. پرسش های مردمی 114
سو یا آن سو کشیده شوم، خوش تر دارم تا خدا و پیامبرش را در روز قیامت، در حالی ملاقات کنم که به بعضی از بندگان ستم یا چیزی از اموال عمومی را غصب کرده باشم.(1)
حضرت بر مهربانی تأکید می کند و حاکم اسلامی را از ستم کاری برحذر می دارد. ایشان در دوران حکومتش نیز مهربان بود. از جمله اینکه یتیمان را نوازش می کرد؛ در تاریکی های شب از خانه بیرون می رفت و نان و خرما بر دوش می گرفت و مخفیانه به در خانه فقرا و مستمندان می رساند. محرومان و ناتوانان و بیوه زنان مستمند، جیره خواران حضرت بودند و خود از آن خبر نداشتند.
حضرت علی علیه السلام همان عارفی است که از ناله یتیمی منقلب می شود و نان مستمندان را بر دوش می کشد، ولی در برابر کافران، سرکشان، ناکثین، قاسطین و مارقین می ایستد و شمشیر می کشد.
امام علی علیه السلام به هیچ کس ستم نمی کرد، حتی هنگامی که به دست ابن ملجم زخمی شد، در حالی که در خون آغشته بود و او را به خانه می بردند، درباره قاتل خویش فرمود: «از همان شیری که به من می دهید، به ابن ملجم هم بدهید و او را با همان ضربه قصاص کنید».
5. پرهیز از رشوه خواری
امیرالمؤمنین علی علیه السلام در بیان این ویژگی می فرماید:
و قَدْ عَلِمْتُم أَنَّه... وَ لا الْمُرْتَشِی فِی الْحُکمِ فَیَذهبَ بِالْحُقُوقِ وَ یَقِفُ بِها دُونَ الْمقاطع.(2)
1- شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج12 خطبه 219، ص 245.
2- همان، ج8، خطبه 131، ص 263.