اصلاحات علوی: نگاهی به سیره حکومتی امام علی علیه السلام صفحه 67

من هستی، ولی من با خدا عهد کردم که با اهل «لااله الاالله» نجنگم.(1)

ب) شیوه برخورد امام علی علیه السلام با مخالفان

اشاره

حضرت علی علیه السلام شیوه های گوناگونی در برخورد با مخالفان داشت که در ادامه، به آنها می پردازیم.

یک _ عفو و بخشش

یکی از شیوه های برخورد حضرت، گذشت و بخشش بود. امام در نامه ای به امام حسن مجتبی علیه السلاممی فرماید:

با آن کسی که با تو درشتی کرده است، نرم باش که امید است به زودی در برابر تو نرم شود. با دشمن خود با بخشش رفتار کن؛ زیرا سرانجام شیرین دو پیروزی است.

در جای دیگر به مردم بصره هشدار می دهد:

شما از پیمان شکستن و دشمنی آشکارا با من آگاهید. با این همه، جرم شما را بخشیدم و شمشیر از فراریان برداشتم و استقبال کنندگان را پذیرفتم و از گناه شما چشم پوشیدم.(2)

در جای دیگری می فرماید:

اگر به دشمنت دست یافتی، بخشیدن او را شکرانه پیروزی قرار ده.(3)

از بخشش حضرت نسبت به مخالفان، می توان به برخورد حضرت با عایشه اشاره کرد که پس از پایان یافتن جنگ، حضرت علی علیه السلام، عایشه را همراه هفتاد زن در لباس مردانه و همراه برادرش، محمد بن ابی بکر به

1- شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 16، نامه 31، ص 9؛ شیخ مفید، الجمل و النصره لسید العتره فی حرب البصره، قم، الحوزه العلمیه، 1374، ص 20؛ الجمل النصره لسید العتره یا نبرد جمل، مترجم: محمود مهدوی دامغانی، تهران، نشر نی، چ 1، 1367.
2- همان، نامه 29، ص 3.
3- نهج البلاغه فیض الاسلام، ج 2، حکمت 10، ص 1082.