اصلاحات علوی: نگاهی به سیره حکومتی امام علی علیه السلام صفحه 86

و برای گرفتن درهمی، کسی را با تازیانه نزنید و به مال کسی که نمازگزار باشد و یا غیرمسلمانی که در پناه اسلام است، دست اندازی نکنید، جز اسب یا اسلحه ای که برای تجاوز به مسلمان ها به کار گرفته می شود.(1)

ب) رعایت حقوق محرومان در تعیین بودجه اقتصادی

اشاره

محرومان و مستضعفان همواره مورد سفارش حضرت بوده اند. آن بزرگوار لحظه ای از رسیدگی به حال آنان غافل نبود؛ نه تنها خود چنین بود، بلکه این امور را به کارگزارانش هم سفارش می کرد. همچنان که خطاب به مالک اشتر می فرماید:

همانا در این طبقه محروم، گروهی خویشتن دارند و گروهی به گدایی، دست نیاز برمی دارند. پس برای خدا پاسدار حقی باش که خداوند برای این طبقه معین فرموده است. بخشی از بیت المال و بخشی از غله های زمین های غنیمتی اسلام را در هر شهری به طبقه پایین اختصاص ده.(2)

علل تنگناهای اقتصادی

در یک نظام الهی غیر از اموال مادی به عوامل غیر مادی و معنوی هم توجه می شود و با ریشه یابی آنها، اقتصاد کشور شکوفا می شود؛ چنان که حضرت علی علیه السلام در ریشه یابی تنگناهای اقتصادی می فرماید:

بار خدایا! بارانت را بر ما ببار و ما را نا امید برمگردان و با خشک سالی و قحطی ما را نابود مفرما و با کردار زشتی که بی خردان ما انجام داده اند، ما را به عذاب خویش مبتلا مگردان.(3)

حضرت در این بخش، یکی از علل تنگناهای اقتصادی را نباریدن باران بیان

1- همان، نامه 51.
2- نهج البلاغه فیض الاسلام، نامه 53، ص 1019.
3- شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ج 9 و 10، خطبه 148، ص 109.