- دیباچه 1
- اشاره 6
- 1. ویژگی های دوره تنزیل 7
- الف) اتحاد و یکپارچگی میان مسلمانان 7
- ب) از میان رفتن تعصب های قومی و آداب و رسوم جاهلی 8
- ج) ساده زیستی مسلمانان 9
- د) بیان احکام و اجرای حدود الهی و تفسیر آیات 10
- ه ) سبقت در اسلام و تقوا، ملاک برتری افراد 11
- و) وجود دشمنانی مانند مشرکان، یهودیان و منافقان 12
- ز) محدود بودن منطقه حکومتی 13
- الف) زنده شدن برخی تعصب های جاهلی 15
- ب) گرایش به تجمل گرایی و مادی گرایی 16
- ج) اختلاف و چنددستگی میان مسلمانان 16
- د) اجرا نشدن حدود الهی و تفسیر به رأی آیات و سنت پیامبر 17
- ه ) بی توجهی به شایسته سالاری 18
- و) گسترش منطقه حکومتی 19
- 1. عدالت 20
- اشاره 20
- اشاره 20
- الف) توبیخ خزانه دار بیت المال 21
- ب) تقسیم مساوی بیت المال 22
- ج) پرهیز از امتیاز خواهی 24
- 2. پرهیز از حرص و بخل 25
- 4. پرهیز از ستمگری 29
- 5. پرهیز از رشوه خواری 30
- 6. عمل به سنت پیامبر 32
- 7. ساده زیستی و دوری از تجمل گرایی 33
- 8. پرهیز از غضب و خشونت 35
- اشاره 38
- 1. گردآوری خراج 40
- 2. جهاد با دشمنان خدا 42
- 5. وظایف دیگر کارگزاران 44
- اشاره 46
- 2. اجرای حق 48
- 3. اصلاح جامعه 49
- اشاره 49
- الف) لغو امتیاز طبقاتی 50
- د) پاک سازی عناصر فاسد 51
- ب) شایسته سالاری 51
- ج) بازگرداندن اموال چپاول شده 51
- 4. اجرای دستورهای خداوند و روش پیامبر 52
- اشاره 54
- 1. شیوه مدیریتی امام علی علیه السلام در برخورد با کارگزاران 54
- 2. شیوه امام علی علیه السلام در برخورد با مخالفان حکومت 61
- اشاره 61
- یک _ ناکثین 62
- الف) معرفی مخالفان 62
- اشاره 62
- علت اختلاف قاسطین با امیرالمؤمنین علی علیه السلام 64
- اشاره 64
- اشاره 64
- سه _ مارقین 64
- چهار _ قاعدین 65
- علت اختلاف مارقین با امیرالمؤمنین علی علیه السلام 65
- اشاره 67
- یک _ عفو و بخشش 67
- ب) شیوه برخورد امام علی علیه السلام با مخالفان 67
- دو _ برخورد قاطع 68
- سه _ پند و اندرز مخالفان 68
- چهار _ احتجاج و اتمام حجت 70
- پنج _ افشا و معرفی مخالفان 71
- شش _ سرزنش و نکوهش 73
- هفت _ شکوه و شکایت از مخالفان 74
- اشاره 75
- 3. شیوه مدیریت نظامی امیرالمؤمنین علی علیه السلام 75
- الف) انتخاب و انتصاب فرماندهان نظامی 75
- اول _ آرایش سپاه 76
- یک _ تاکتیک های نظامی 76
- ب) سفارش ها و دستورهای نظامی برای سپاهیان 76
- اشاره 76
- اشاره 76
- دو _ ایجاد روحیه مقاومت در سپاه 78
- دوم _ چگونگی استقرار سپاه 78
- سه _ یاری جستن از خداوند 81
- اشاره 84
- الف) سامان دهی مالیات و برقراری امنیت اقتصادی _ اجتماعی 84
- 4. سیاست های اقتصادی امام علی علیه السلام 84
- اشاره 86
- ب) رعایت حقوق محرومان در تعیین بودجه اقتصادی 86
- علل تنگناهای اقتصادی 86
- ج) عدالت در امور مالی و توزیع ثروت 88
- د) نظارت بر تجارت، صنعت و کشاورزی 89
- اشاره 92
- 5. شیوه مدیریت سیاسی امیرالمؤمنین علی علیه السلام 92
- الف) پرهیز از حیله و نیرنگ 93
- ب) مشورت 95
- ج) عدالت همه جانبه 97
- د) آزادی 100
- اشاره 102
- الف) سیاست های اجتماعی 102
- روش برخورد حضرت علی علیه السلام با مردم 106
- ب) سیاست های فرهنگی 107
- اشاره 107
- یک _ احیای سنت های اسلامی و تلاش برای از میان بردن اندیشه های جاهلانه 107
- دو _ تبیین فلسفه ای روشن از زندگی برای همگان 108
- سه _ ترسیم بینشی روشن از دنیا، سرای آخرت و مرگ برای مردم 109
- 1. جایگاه رسانه تصویری 111
- الف) پرداختن به جنبه های گوناگون زندگانی حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام 112
- ب) معرفی اشخاص معاصر حضرت علی علیه السلام 112
- ز) مناظره علمی امامان 113
- ح) درس هایی از نهج البلاغه 113
- ه_) ساخت میان پرده و فیلم کوتاه براساس احادیث و رویدادهای مهم دوران های زندگانی امام علی علیه السلام. 113
- ج) بهره مندی از سخنان امام علی علیه السلام در فیلم ها و سریال ها، به 113
- و) ساخت کارتون از صحنه های برخورد آن حضرت با کودکان. 113
- د) برگزاری مسابقه های عمومی به صورت پرسش و پاسخ با محوریت سخنان حضرت علی علیه السلام یا استفاده از سخنان تخصصی حضرت در علوم گوناگون در مسابقه های تخصصی. 113
- ط) جشنواره تلویزیونی 114
- 4. پرسش های کارشناسی 114
- 3. پرسش های مردمی 114
شخصی شایستگی مشورت را ندارد.(1)
ج) عدالت همه جانبه
حضرت، خطوط کلی سیاست خود را بر عدالتی همه جانبه و در برگیرنده همه افراد بنا کرده بود. در اعطای امتیازها هیچ گونه تفاوتی بین افراد نمی گذاشت تا کوچک ترین اختلافی پیش نیاید.
عدل، چنان سپر محکمی است که رعایت آن موجب تداوم قدرت و اقتدار نظام سیاسی می گردد، ولی مهم ترین و فراگیرترین اثر عدالت در سازندگی و اصلاح جامع متبلور می شود؛ زیرا عدل سبب انتظام امور مردم و جامعه است و هیچ چیز به اندازه عدالت نمی تواند مردم را اصلاح کند. اجرای عدالت، مخالفت ها را از میان می برد و دوستی و محبت ایجاد می کند و در آبادانی کشور و توسعه اقتصادی و صنعتی آن تأثیر بسزایی دارد. اگر عدالت در جامعه اجرا نشود، ظلم و ستم جای آن را خواهد گرفت و ستم جز بدبختی و خشونت، فرجامی در پی نخواهد داشت.(2)
به اعتقاد امام علی علیه السلام، ملاک حکمرانی، عدالت است. عدالت محکم ترین بنیانی است که در هر نظام اجتماعی باید وجود داشته باشد. حضرت علی علیه السلام بهترین نوع سیاست و حکومت را مبتنی بر عدل می داند و می فرماید: سیاست درست سه سیاست است: نرمی همراه با
1- کمال الدین میثم بن علی بن میثم بحرانی، شرح نهج البلاغه ابن میثم، مترجم: محمدرضا عطایی، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، 1374، چ 1، ج5، صص 245 و 246.
2- سیده مهاجر، علی؛ اقیانوس عدالت، تهران، نشر طلا، چ 1، ص 51.