اندیشه های اقتصادی در نهج البلاغه صفحه 225

باید بیش از تحصیل خراج در اندیشه آبادانی زمین باشی، زیرا اخراج حاصل نشود، مگر به آبادانی زمین و هر که خراج طلب کند و زمین را آباد نسازد، شهرها و مردم را هلاک کرده است. - نامه ها: 53. ?

و درباره مشکلاتی که دامنگیر نیروهای دست اندر کار تولید در جامعه است، امام علی علیه السلام در نامه خود به مالک اشتر آنان را به تاجران و صنعتگران و کسبه تقسیم می کند و سپس مشکلاتی را که هر صنف با آن مواجهند، تبیین می کند مشکلاتی به فعالیتهای اقتصادی آسیب می رساند و دولت وظیفه دارد که با این مشکلات به شیوه ای مناسب مبارزه کند تا به شکوفایی و پیشرفت اقتصادی منتهی شود لذا امام می فرماید:

ثم أستوض بالتجار و ذوی الصناعات و أوص بهم خیرا

اینک سفارش مرا در حق بازرگانان و پیشه وران بپذیرد و درباره آنان به کار گزارانت نیکو سفارش کن. - نامه ها: 53. ?

همچنین امنیت اقتصادی می تواند با فراهم آوردن فضایی آرام برای بهره برداری از سرمایه بدون ترس و بیم و بدور از هر گونه ظلم و اجحاف، به افزایش تولید کمک کند.

امام علی علیه السلام در برابر اموالی که خلیفه دوم بر آن

دست یافت، موضع صریحی گرفتند و فرمودند:

والله لو وجدته قد تزوج به النساء و ملک به الاماء لرددته فان فی العدل سعه و من ضاق علیه العدل فالجور علیه أضیق

به خدا سوگند، اگر چیزی را که عثمان بخشیده، نزد کسی بیابم، آن را به صاحبش باز می گردانم، هر چند، آن را کابین زنان کرده باشند یا بهای کنیزکان، که در دادگری گشایش است، و آنکه از دادگری به تنگ آید از ستمی که بر او می رود، بیشتر به تنگ آید. - خطبه ها: 15. ?

این گفتار بر امنیت اقتصادی تأکید دارد، امنیتی که اسلام از طریق برقراری عدالت، در جامعه حاکم می کند امام علی علیه السلام در سیاست دادگرانه خود بسیار سخت گیر بود و به محض اینکه می شنید کارگزارش حق کسی را تضییع کرده است، برای او نامه توبیخ می فرستاد.