گفتارامیرالمؤمنین علی علیه السلام صفحه 134

ص 89

الهدی ، و قام علی الطّریق ، و نوّر فی قلبه الیقین 3576 .

6- إذا رأی أحدکم المنکر ، و لم یستطع أن ینکره بیده و لسانه ، و أنکره بقلبه ، و علم اللّه صدق ذلک منه فقد أنکره 4152 .

7- إذا لم تنفع الکرامه فالإهانه أحزم ، و إذا لم ینجح السّوط فالسّیف أحسم 4164 .

8- و قال- علیه السّلام- فی ذکر

الآمرین بالمعروف و النّاهین عن المنکر : فمنهم المنکر للمنکر بیده و لسانه و قلبه ، فذلک المستکمل لخصال الخیر ، و منهم المنکر بلسانه و قلبه ، و التّارک بیده ، فذلک المتمسّک بخصلتین من خصال رسیده ، و قیام به راه صحیح نموده ، و در دل خود نور یقین را پدید آورده و دل را نورانی ساخته است ، ( اینها مراتب امر به معروف و نهی از منکر است که فقهاء ما- رضوان اللّه علیهم- نیز بر طبق آن فتوا داده اند ، گر چه در جائی که نیاز به ضرب و جرح و قتل باشد بعضی آن را منوط بر اجازه از امام یا نائب امام- علیه السلام- می دانند ) .

6- هرگاه یکی از شما منکری را دید و نتوانست که آن را با دست و زبانش انکار نماید و آن را در دل انکار نمود و خداوند هم صدق چنین عملی را از او بداند ، پس در حقیقت آن را انکار نموده است .

7- هرگاه نسبت به کسی کرامت و احترام سود ندهد ، پس اهانت و خوار نمودن دور اندیش تر است ، و چون تازیانه سود نبخشد پس شمشیر برنده تر خواهد بود ( یعنی تنبیهات مراتبی دارد ، تا ممکن است مرتبه ادنی را باید بکار برد ، اگر سود نکرد درجه بالاتر ) .

8- حضرت در بیان آمرین به معروف و نهی کنندگان از منکر فرموده : پس بعضی از آنان انکار کننده منکرند به دست و زبان و قلب ( یعنی با تمام دل و زبان دست آن را بد دانسته و مبارزه می کنند ) این

دسته کامل کننده خصلتهای خوبی هستند ، و برخی از آنان انکار کننده با زبان و دل بوده و ترک کننده با دست خود می باشند ( تنها با زبان و دل نهی می نمایند ) این دسته به دو خصلت از خصال