- اشاره 1
- «مقدمه دکتر محمد عبدالله دراز» 12
- درباره مقدّمه استاد محمود محمّد شاکر» 20
- فصلی در اعجاز قرآن (از استاد محمود محمّد شاکر) 21
- میدان جنگ نظامی- میدان نبرد فرهنگی 25
- نبرد فرهنگی و عقل جدید: 27
- تحدّی به لفظ، اسلوب و نحوه بیان 33
- ویژگیهای اعجاز قرآن 41
- بلندترین قلّههای باشکوه شعر جاهلی 49
- اهل جاهلیّت: 55
- تفسیر به رأی 60
- اصلاح پایان امّت اسلامی، به اصلاح آغاز آن! 71
- اشاره 76
- مقدمه مؤلف 76
- اشاره 78
- الف- عوامل تاریخی: 78
- پوزیتویسم و مسئله تفسیر قرآن: 83
- ب- عوامل مربوط به «شیوه»: 88
- اشاره 88
- استنباط معیاری اصیل از قرآن، از دیدگاه «پدیده شناسی»: 98
- اشاره 104
- پدیده قرآنی 104
- مذهب مادّی 110
- مذهب غیبی 117
- اشاره 121
- نهضت پیامبری 121
- مبدأ نبوّت 125
- نبوت راستین و ادعای نبوت 128
- «ارمیاء» و پدیده ذاتی 137
- نقد مصادر شناخت یک مذهب 144
- اصول اسلام «منابع» 144
- ارتباط ذات «محمّدی» با پدیده قرآنی 154
- دوران جوانی (ازدواج و عزلت) 166
- اندیشه عرفانی گروه «حُنفاء» و عزلت پیامبر اسلام 9 169
- عصر قرآنی 1- دوره مکّه 176
- عصر بعثت 176
- مرگ ابوطالب و خدیجه 185
- به زودی بانگ جهاد بلند میشود 191
- چگونگی وحی 201
- باورهای شخصی حضرت محمّد (ص) 206
- جایگاه شخصیّت محمّد (ص) در پدیده وحی 220
- اندیشه محمّد (ص) 227
- پیام 234
- خصائص ظاهری وحی 237
- اشاره 237
- الف: نزول تدریجی وحی 238
- ب: وحدت کمّی قرآن 242
- نمونهای از وحدت تشریعی قرآن 244
- «نمونهای از وحدت تاریخی قرآن» 245
- شکل ادبی قرآن 247
- محتوای پیام 252
- «ارتباط میان قرآن و کتاب مقدّس» 254
- تاریخ وحدانّیت 263
- داستان یوسف در قرآن و کتاب مقدّس 265
- «نتایج مقایسه میان دو روایت» 313
- بررسی انتقادی مسأله همگونیهای قرآن با کتاب مقدّس 316
- تحلیل و بررسی تئوری نخست 316
- تئوری دوّم 320
- جدول آماری آیات قرآنی 332
- «مسائلی که عقل در آن راه ندارد»: «فواتح سُوَر» 332
- قرآن و شخصیّت پیامبر (ص) 335
- «هماهنگیهای موجود میان قرآن و حقایق علمی» 340
- مجازات قرآنی 352
- «ارزش اجتماعی مفاهیم و اندیشههای قرآنی» 355
- راهنمای اعلام:- کسان- کتابها- مکانها 359
پوستهای مسی رنگی را مشاهده میکنیم؟ یا اینکه نه، بگوییم تفاوت رنگ پوست انسانها در ارتباط با جنگلهای انبوه و بکر میباشد ...؟ و در چنین حالتی باید بگوییم که مثلًا در «برزیل»، ضروری است انسانهای آن سامان رنگینپوست باشند ...
و آخرالامر در چهارچوب فلکشناسی و علم نجوم نیز در رابطه با سیستم مادّی به مسایلی غامض و پیچیده و غریب و بدون توجیه صحیح برمیخوریم: در سال 1939 یک دانشمند علوم طبیعی به نام «هابل» توانست تحلیل رنگهای طیف (1) را کشف نموده و از این راه روشن ساخت که مسیر حرکت ستارگانی که خارج از آسمان ما قرار دارند، نسبت به جهان ما، از منظومه ما دور میشوند، امّا برعکس جهت حرکت شش ستاره درست نقطه مقابل سحابیهای دیگر قرار گرفته و به ما و منظومه ما نزدیک میگردند!
و بدین ترتیب(و در این موضوع بهخصوص) در مجموع، نظام مادّی نسبت به ما دو نوع تفسیر متعارض با یکدیگر را ارائه میدهد که هرگاه یکی از این دو تفسیر در پرتو یک قانون معیّن واضح و مبرهن باشد، تفسیر و توضیح دوّم همچنان معلّق و در بوته شک و تردید باقی خواهد ماند ...
همه این ناهمگونیها و تناقضات که اساساً با حتمیّت و جبریّت نظام مادّی در تنافی و تضاد میباشند، ضرورت اعاده نظر و بازشناسی مجدّد را در کلّ نظام مزبور ایجاب میکند، زیرا مبادی بنیادین آن از نشان دادن یک نظریّه واحد، یک نسق و منهای تناقض، از آفرینش و تغییر و تحوّل مادّه بهشدّت عاجز و ناتوان است ...
مذهب غیبی
در مذهب غیبی یا نظام ماوراء طبیعت ضروری است تا یک «مبداء» متمایز از مادّه را فرض کنیم.
1- توجیه و تحلیل رنگهای طیف بر طبق نظریّه «دوپلرDap .Pler » و «فیزیو» به صورت زیر میباشد: امواج نوری جسمی که در حال نزدیک شدن به یک ناظر باشد از لحاظ طول موج کوتاهتر و از لحاظ تواتر(فرکانس) شدیدتر میشوند به همین جهت نور جسمی که در حال نزدیک شدن به یک ناظر در حال دور شدن است متمایل به قرمز میباشد، مشاهده این پدیده با چشم غیر مسلّح مشکل است، در این موارد معمولًا از دستگاهی به نام «اسپکتروگراف» استفاده میشود که میتواند جزئیترین تغییر رنگها را نشان دهد ... اصل دوپلر منسوب به «کریشنیان یوهان دوپلر»(1803- 1853) فیزیکدان و ریاضیدان اتریشی است ..(دائره المعارف مصاحب/ ج 1/ صفحه 1000)./ مترجم/