- اشاره 1
- «مقدمه دکتر محمد عبدالله دراز» 12
- درباره مقدّمه استاد محمود محمّد شاکر» 20
- فصلی در اعجاز قرآن (از استاد محمود محمّد شاکر) 21
- میدان جنگ نظامی- میدان نبرد فرهنگی 25
- نبرد فرهنگی و عقل جدید: 27
- تحدّی به لفظ، اسلوب و نحوه بیان 33
- ویژگیهای اعجاز قرآن 41
- بلندترین قلّههای باشکوه شعر جاهلی 49
- اهل جاهلیّت: 55
- تفسیر به رأی 60
- اصلاح پایان امّت اسلامی، به اصلاح آغاز آن! 71
- اشاره 76
- مقدمه مؤلف 76
- الف- عوامل تاریخی: 78
- اشاره 78
- پوزیتویسم و مسئله تفسیر قرآن: 83
- ب- عوامل مربوط به «شیوه»: 88
- اشاره 88
- استنباط معیاری اصیل از قرآن، از دیدگاه «پدیده شناسی»: 98
- پدیده قرآنی 104
- اشاره 104
- مذهب مادّی 110
- مذهب غیبی 117
- اشاره 121
- نهضت پیامبری 121
- مبدأ نبوّت 125
- نبوت راستین و ادعای نبوت 128
- «ارمیاء» و پدیده ذاتی 137
- نقد مصادر شناخت یک مذهب 144
- اصول اسلام «منابع» 144
- ارتباط ذات «محمّدی» با پدیده قرآنی 154
- دوران جوانی (ازدواج و عزلت) 166
- اندیشه عرفانی گروه «حُنفاء» و عزلت پیامبر اسلام 9 169
- عصر قرآنی 1- دوره مکّه 176
- عصر بعثت 176
- مرگ ابوطالب و خدیجه 185
- به زودی بانگ جهاد بلند میشود 191
- چگونگی وحی 201
- باورهای شخصی حضرت محمّد (ص) 206
- جایگاه شخصیّت محمّد (ص) در پدیده وحی 220
- اندیشه محمّد (ص) 227
- پیام 234
- خصائص ظاهری وحی 237
- اشاره 237
- الف: نزول تدریجی وحی 238
- ب: وحدت کمّی قرآن 242
- نمونهای از وحدت تشریعی قرآن 244
- «نمونهای از وحدت تاریخی قرآن» 245
- شکل ادبی قرآن 247
- محتوای پیام 252
- «ارتباط میان قرآن و کتاب مقدّس» 254
- تاریخ وحدانّیت 263
- داستان یوسف در قرآن و کتاب مقدّس 265
- «نتایج مقایسه میان دو روایت» 313
- بررسی انتقادی مسأله همگونیهای قرآن با کتاب مقدّس 316
- تحلیل و بررسی تئوری نخست 316
- تئوری دوّم 320
- جدول آماری آیات قرآنی 332
- «مسائلی که عقل در آن راه ندارد»: «فواتح سُوَر» 332
- قرآن و شخصیّت پیامبر (ص) 335
- «هماهنگیهای موجود میان قرآن و حقایق علمی» 340
- مجازات قرآنی 352
- «ارزش اجتماعی مفاهیم و اندیشههای قرآنی» 355
- راهنمای اعلام:- کسان- کتابها- مکانها 359
خصلتها و حقیقت و ویژگیهایی واحد، خود به خود یک برهان و شاهد علمی را ارائه میدهد که ممکن است آن را در استخدام تقریر و اثبات مبدأ وجودی آن پدیده درآورده بدان شرط که بتوان صحّت وجودی آن را به وسیله حوادث متّفق با عقل و همسان با طبیعت و مبدأ آن پدیده مکرّر، مورد بررسی و اثبات قرار داد.
و بدیهی است- بنابر نظریّه «هگل (1)» مبنی بر ملاحظه پدیدهها(و عدم ثبات اشیاء و تغییر و تحوّل دائم و مستمر فنومنها) و بهطور کلّی بنابر روش پدیدهشناسی- اگر ما یک «حالت نبوی» خاص را دریابیم که نه چیزی را شرح دهد و نه چیزی را بهاثبات رساند، ولی نفس تکرار آن در پرتو برخی از شرایط، موجودیّت کلّی پدیده را از طریق علمی مبرهن و مدلّل میسازد، و آنچه برای ما باقی میماند این است که ماهیّت این تکرار را مورد بحث و پژوهش قرار داده، و از خصلتهای ویژه و صفات خاصّ آن قانون عام و در برگیرندهای را استنتاج نموده، تا امکان سیطره گستردهای را بر «کلّ پدیده» بیابد.
پس در اینجا ما نمیتوانیم یک عامل موجّه و غیر قابل انکاری را بیابیم که «عنوان نبوّت» را چونان پدیدهای روانی و عرضی دانسته که تاریخ و سرگذشت «نفس و ذات انسانی»(من) را تحت تأثیر خود قرار داده باشد. و نیز هیچکس نمیتواند ادّعا کند که جهت تشریح و توجیه «مسئله نبوّت» از راه تحقیق تعادلهای شخصی (2) شخص نبی، یک موجب و باعث بیماری روانی دخالت دارد، بدین مفهوم که موضوع نبوّت مربوط میباشد و یا ممکن است مربوط باشد به اعصاب حسّاس، تحریک شده و انقلابی شخص پیامبر و نیروی تخیّلات هیجان انگیز وی و تفکّری که پدیدههای ذهنی محض، آن را به انحراف کشیده باشند!
تاریخ زندگی انبیاء ما را از این داوری که(ایشان مؤمنان سادهاندیشی بودند که
1- هگل فیلسوف نامدار آلمانی(1770- 1829 یا 1831) که میگوید اشیاء ثابت نیستند و حقیقت همان تحوّل و تغییر دائم است، روی این اصل هر دو مقوله پیوسته متضمّن نقیض خود نیز میباشد ...
2- تعادل شخصی عبارت است از مجموعه امکانات، طاقات، استعدادها، قدرتها، کلمات و نبوغهای شخصی که مجموعه اینها «ذات انسانی» و «من» بشری را میسازند .../ مترجم/