- اشاره 1
- «مقدمه دکتر محمد عبدالله دراز» 12
- درباره مقدّمه استاد محمود محمّد شاکر» 20
- فصلی در اعجاز قرآن (از استاد محمود محمّد شاکر) 21
- میدان جنگ نظامی- میدان نبرد فرهنگی 25
- نبرد فرهنگی و عقل جدید: 27
- تحدّی به لفظ، اسلوب و نحوه بیان 33
- ویژگیهای اعجاز قرآن 41
- بلندترین قلّههای باشکوه شعر جاهلی 49
- اهل جاهلیّت: 55
- تفسیر به رأی 60
- اصلاح پایان امّت اسلامی، به اصلاح آغاز آن! 71
- اشاره 76
- مقدمه مؤلف 76
- الف- عوامل تاریخی: 78
- اشاره 78
- پوزیتویسم و مسئله تفسیر قرآن: 83
- ب- عوامل مربوط به «شیوه»: 88
- اشاره 88
- استنباط معیاری اصیل از قرآن، از دیدگاه «پدیده شناسی»: 98
- اشاره 104
- پدیده قرآنی 104
- مذهب مادّی 110
- مذهب غیبی 117
- نهضت پیامبری 121
- اشاره 121
- مبدأ نبوّت 125
- نبوت راستین و ادعای نبوت 128
- «ارمیاء» و پدیده ذاتی 137
- نقد مصادر شناخت یک مذهب 144
- اصول اسلام «منابع» 144
- ارتباط ذات «محمّدی» با پدیده قرآنی 154
- دوران جوانی (ازدواج و عزلت) 166
- اندیشه عرفانی گروه «حُنفاء» و عزلت پیامبر اسلام 9 169
- عصر بعثت 176
- عصر قرآنی 1- دوره مکّه 176
- مرگ ابوطالب و خدیجه 185
- به زودی بانگ جهاد بلند میشود 191
- چگونگی وحی 201
- باورهای شخصی حضرت محمّد (ص) 206
- جایگاه شخصیّت محمّد (ص) در پدیده وحی 220
- اندیشه محمّد (ص) 227
- پیام 234
- خصائص ظاهری وحی 237
- اشاره 237
- الف: نزول تدریجی وحی 238
- ب: وحدت کمّی قرآن 242
- نمونهای از وحدت تشریعی قرآن 244
- «نمونهای از وحدت تاریخی قرآن» 245
- شکل ادبی قرآن 247
- محتوای پیام 252
- «ارتباط میان قرآن و کتاب مقدّس» 254
- تاریخ وحدانّیت 263
- داستان یوسف در قرآن و کتاب مقدّس 265
- «نتایج مقایسه میان دو روایت» 313
- بررسی انتقادی مسأله همگونیهای قرآن با کتاب مقدّس 316
- تحلیل و بررسی تئوری نخست 316
- تئوری دوّم 320
- «مسائلی که عقل در آن راه ندارد»: «فواتح سُوَر» 332
- جدول آماری آیات قرآنی 332
- قرآن و شخصیّت پیامبر (ص) 335
- «هماهنگیهای موجود میان قرآن و حقایق علمی» 340
- مجازات قرآنی 352
- «ارزش اجتماعی مفاهیم و اندیشههای قرآنی» 355
- راهنمای اعلام:- کسان- کتابها- مکانها 359
بدون تعقّل و در کمال سادگی، بهسوی خوارق عادات و معجزات کشیده میشدند، و یا اینکه آنها در اصل خلقت اشخاصی آنرمال و غیر عادّی بوده و عقل و احساس، دیدگاهها و برداشتهای ایشان با اساطیر و افسانههای نارسا و مزمن، اختلال یافته است)، بهشدّت منع میکند، درست برعکس(باز هم به گواهی تاریخ زندگی سراسر شکوه و افتخار ایشان)، انبیاء، تبلور انسانیّت و در عالیترین درجات کمال بدنی و اخلاقی و عقلی بوده، و شهادتهای اجماعی و اتّفاقی(اهل نظر در طول تاریخ) تضمین سزاواری است که نظرگاه ما را بر بایستگیها و برجستگیها و شایستگیهای برجسته و متعالی و شکوهمند و جامعالاطراف ایشان، خیره میسازد.
حال ضروری است که در مقام نخست به این «شهادت» جهت اثبات ارزش تاریخی وقایع و رخدادهایی که جهت نقد و بررسی برگزیدهایم، توسّل جوییم، و سپس در مقام دوّم مجموع وقایع مزبور را در پرتو عقل آزاد شده از یوغ «شکّ مطلق و سیستماتیک» که هدفی بر آن متصوّر نیست، مورد تحلیل قرار دهیم.
اکنون میکوشیم پیرامون حالات و زندگی(یکی از پیامبران بنی اسرائیل) «ارمیای نبی (1)» بحث کنیم، دلیل ما برای انتخاب این پیامبر وجود ضمانتها و شواهد تاریخی است که به کتاب و تاریخ و سرگذشت شخصی او، ارزشی حقیقی و متقن میبخشد.
واقعیّت این است که شخصی به نام «پرفسور مونته (2)» در کتاب خود،(تاریخ
1- «ارمیا» یا «یرمیا»(650- 590 ق. م) به زبان عربی یعنی «بزرگ داشته شده» یکی از بزرگترین انبیای چهارگانه بنیاسرائیل که در عصر سلطنت «یوشیا» و جانشینانش مردم را در اورشیلیم موعظه میکرد، جز پیشگویی درباره شکست سیاست خارجی یهود و جز سقوط اورشلیم، پیشگویی دیگری نکرد، اصرار داشت که مردم از مقاومت بیهوده دست بردارند و در برابر پادشاهان بابل خاضع شوند و به اصلاح داخلی امور و بهبود دین خود بپردازند، برای همین نصایح بود که او را به زندان انداختند، امّا پس از سقوط اورشلیم آزاد شد ... در کتاب ارمیا اشاراتی به «مسیح منتظر» دیده میشود، «کتاب ارمیا» و نیز «مناجات ارمیا» از کتابهای عهد عتیق بهشمار میروند. کتاب دیگری نیز به این پیامبر بزرگ به نام «مراثی ارمیا» منسوب است
2- ادوارمونتهMone(6581 -7291) یکی از شرق شناسان فرانسوی، در لیون فرانسه متولد گردید و در همان جا و سپس در پاریس به تحصیل علم پرداخت و رساله دکترای خود را در رشته الهیّات پروتستانیسم نوشت ...، سپس به استشراق روی آورد و قرآن را به زبان فرانسه ترجمه کرد. از مهمترین تألیفاتش «سیاحه فی مراکش» و «حاضر الاسلام و مستقبله» میباشد ...(الموسوعه العربیه المیسره/ محمّد شفیق غربال/ صفحه 1791- المنجد/ معجم الاعلام الشرق و الغرب/ صفحه 522)./ مترجم/