- اشاره 1
- «مقدمه دکتر محمد عبدالله دراز» 12
- درباره مقدّمه استاد محمود محمّد شاکر» 20
- فصلی در اعجاز قرآن (از استاد محمود محمّد شاکر) 21
- میدان جنگ نظامی- میدان نبرد فرهنگی 25
- نبرد فرهنگی و عقل جدید: 27
- تحدّی به لفظ، اسلوب و نحوه بیان 33
- ویژگیهای اعجاز قرآن 41
- بلندترین قلّههای باشکوه شعر جاهلی 49
- اهل جاهلیّت: 55
- تفسیر به رأی 60
- اصلاح پایان امّت اسلامی، به اصلاح آغاز آن! 71
- اشاره 76
- مقدمه مؤلف 76
- الف- عوامل تاریخی: 78
- اشاره 78
- پوزیتویسم و مسئله تفسیر قرآن: 83
- ب- عوامل مربوط به «شیوه»: 88
- اشاره 88
- استنباط معیاری اصیل از قرآن، از دیدگاه «پدیده شناسی»: 98
- اشاره 104
- پدیده قرآنی 104
- مذهب مادّی 110
- مذهب غیبی 117
- اشاره 121
- نهضت پیامبری 121
- مبدأ نبوّت 125
- نبوت راستین و ادعای نبوت 128
- «ارمیاء» و پدیده ذاتی 137
- نقد مصادر شناخت یک مذهب 144
- اصول اسلام «منابع» 144
- ارتباط ذات «محمّدی» با پدیده قرآنی 154
- دوران جوانی (ازدواج و عزلت) 166
- اندیشه عرفانی گروه «حُنفاء» و عزلت پیامبر اسلام 9 169
- عصر بعثت 176
- عصر قرآنی 1- دوره مکّه 176
- مرگ ابوطالب و خدیجه 185
- به زودی بانگ جهاد بلند میشود 191
- چگونگی وحی 201
- باورهای شخصی حضرت محمّد (ص) 206
- جایگاه شخصیّت محمّد (ص) در پدیده وحی 220
- اندیشه محمّد (ص) 227
- پیام 234
- خصائص ظاهری وحی 237
- اشاره 237
- الف: نزول تدریجی وحی 238
- ب: وحدت کمّی قرآن 242
- نمونهای از وحدت تشریعی قرآن 244
- «نمونهای از وحدت تاریخی قرآن» 245
- شکل ادبی قرآن 247
- محتوای پیام 252
- «ارتباط میان قرآن و کتاب مقدّس» 254
- تاریخ وحدانّیت 263
- داستان یوسف در قرآن و کتاب مقدّس 265
- «نتایج مقایسه میان دو روایت» 313
- بررسی انتقادی مسأله همگونیهای قرآن با کتاب مقدّس 316
- تحلیل و بررسی تئوری نخست 316
- تئوری دوّم 320
- جدول آماری آیات قرآنی 332
- «مسائلی که عقل در آن راه ندارد»: «فواتح سُوَر» 332
- قرآن و شخصیّت پیامبر (ص) 335
- «هماهنگیهای موجود میان قرآن و حقایق علمی» 340
- مجازات قرآنی 352
- «ارزش اجتماعی مفاهیم و اندیشههای قرآنی» 355
- راهنمای اعلام:- کسان- کتابها- مکانها 359
ویژگیهای دو انسانی را که تبلور و تجسّم دو اندیشه متعارض مذهبی هستند، نشان میدهد، و نیز اسبابی را که موجب «عدم خلط و اشتباه» میان آن دو جریان و این دو انسان میگردند، به روشنی نشان میدهد ...
«ارمیاء» و پدیده ذاتی
از صریحترین و با ارزشترین گواهیها برای «پدیده نبوّت» شهادتی است که «ارمیا» ی نبی میدهد. وی سلوک و رفتار ویژه خویش را در قبال «پدیده نبوّت» بهطور تفصیل برمیشمرد که دارای ارزش و اهمیّت والایی است ...
«ارمیاء» حالات، تأمّلات و واکنشهای خود را(که احیاناً تلخ و قهرآمیز نیز بودهاند)، آن هنگام که مورد وحی الهی قرار میگرفته است، برای ما شرح میدهد، او میگوید:
«من محور استهزا و سخریه مردم قرار گرفته بودم، همه مرا مسخره میکردند، زیرا هرگاه میخواستم سخن بگویم، حتماً میبایست فریاد برآورم و قهر و جبروت و خشم خداوندی را اعلام کنم. کلمه «الله» برای من مایه خفّت و استهزاء شده بود، ولی آنگاه(که تحت تأثیر این همه فشار طاقت فرسای روحی) با خود میگفتم دیگر از او ذکر ی به میان نخواهم آورد و یا نام او را بر زبان جاری نخواهم کرد در قلبم آتش برافروختهای را شعلهور مییابم که دارد استخوانهایم را میسوزاند! پس تصمیم میگیرم آنرا خاموش کنم، لکن قدرت و توانایی آن را در خود نمییابم ... (1)»
و با این ترتیب خاص «ارمیاء» خطوط داخلی ذات خویش را برای ما ترسیم میکند و با طرق ویژهای منحنی مخصوصی از «من» خود را ارائه میدهد و ما در وصف این خطوط ویژه و منحنی خاص سه عنصر متمایز از یکدیگر را به ترتیب زیر، مییابیم:
اولًا- احتراق عمیق و آتش جانکاهی جان «ارمیاء» را میسوزاند و احساسات مضطرب و سرگشته وی را تحت تأثیر استهزاءها و ریشخندهای مردم به شدّت جریحهدار ساخته است.
ثانیاً- اراده او جهت خلاصی از دعوت و رسالتش از یک طرف و مبارزه آگاهانه
1- نقل از «انبیای اسرائیل» آندره لودز/ صفحه 192- 193.