پدیده قرآنی صفحه 183

صدا بار دیگر در گوش او زنگ زد و او را مبهوت ساخت. همان بهت و حیرت باعث می‌شد که او به اهمیّت امر غیر منتظره‌ای که درک کرده بود، واقف گردد.

خدیجه او را دید که نشسته و در تفکّرات خود غوطه می‌خورد. تعجّب وی از بیدار شدن محمّد(ص) سبب شد تا بپرسد: لِمَ لاتَنام یا اباالقاسِم؟ «یا اباالقاسم! چرا نمی‌خوابی؟».

گرچه اوّلین بحران روحی که پیامبر(ص) با آن مواجه گردید بسیار غیر منتظره بود، لکن این بحران تازه، وی را بیشتر از گذشته دچار بهت و حیرت ساخته بود، زیرا حیرت وی در اوّلین بار به‌خاطر وحی بود. ولی رنج و درماندگی این بار وی به‌خاطر تکلیف غیر قابل انتظاری بود که بدو محوّل شد. این هر دو خود ثابت کننده دو حالت روحی محمّد(ص) در نظر ما است که در زمینه پژوهش پیرامون «پدیده قرآنی» در ارتباط با شخصیّت پیامبر(ص)، از اهمیّت خاصّی برخوردار است.

همچنین متذکّر می‌شویم که شخصیّت محمّد(ص) میان این دو بحران و نیز حل این مسأله نشانگر امیدواری او به نبوّت نمی‌باشد، بلکه فقط بیان کننده رحمتی است از جانب خداوند که از ابتدای نزول اوّلین وحی شامل حال او شده است. در ضمن یادآور می‌شویم که تلاش مأیوسانه محمّد(ص) در دوره انقطاع وحی، نیز فقط برای بازگرداندن این رحمت از دست رفته الهی بوده است.

به اعتقاد ما این تلاش، در واقع به گونه‌ای قاطعانه بر استقلال «قرآن کریم» از شخصیّت پیامبر(ص) تأکید کرد ...

اگر حل این بحران روحی، از «ضمیر ناخود آگاه» وی ناشی می‌شد، برای ما روشن نبود تا بتوانیم به اثبات این تأخیر بپردازیم، زیرا وی نه تنها تلاشی برای جلوگیری و فرونشاندن این پدیده در خود نداشت، بلکه برعکس تمام قوا و وجودش را صر ف زمینه‌سازی جهت ابراز آن مهیّا کرده بود. تمام این جزیّیات و اطّلاعات روحی عزم نهایی محمّد(ص) را برای قبول دعوتش، همچون تکلیفی که از بالا به دوش او گذاشته شد، روشن می‌نماید.

محمّد(ص) در واقع این تکلیف را می‌پذیرد و شانه از آن خالی نمی‌کند، حتّی اگر مورد تمسخر کودکان مکّه قرار گیرد و یا مورد شکنجه و آزار و تهدیدهای