پدیده قرآنی صفحه 190

امّا این جامعه نوپا، به زودی با مشکلات فراوان قانون‌گذاری، دینی، سیاسی و نظامی روبرو خواهد شد و طریقه حل این مشکلات عظیم همان بروز و ظهور نبوغ بی‌نظیر محمّدی(ص) است که به وسیله «وحی» ای که دایماً از عالم ملکوت پرتو می‌گیرد هدایت می‌شود.

دیری نمی‌پاید که این «مرد» از ذکاوت عجیب و دور از خطای خویش در مورد قضاوت پیرامون موضوعات گوناگون و مسایل روانی انسانها پرده بر می‌دارد و اراده سستی ناپذیر خود را نیز در این مرحله بنمایش می‌گذارد.

ما تاکنون گامهای او را- چونان قدمهای یک رسول- تعقیب کردیم، تلاش ما این بود که ضربان قلب و تپش‌های روحی او را درک کنیم و در اشارت و سخنهای او، و نیز در رسالتش نشانه‌های روشنی بر خشوع و ایمان و اخلاص مطلق او کشف نماییم ...

اگر دوره رسالت پیامبر(ص) را در مکّه در شکلی ماهوی، عصر روحی بشناسیم، عصری که طی آن رسول خدا(ص) به ارشاد و هدایت برگزیدگان و اخیار و نیکوکاران می‌پرداخت، «دوره مدینه» را باید در آن واحد، عصر استمرار حرکت مرحله نخست به‌شمار آورد و نتیجه موقّت آن، این است که پیامبری و رهبری هم اکنون، در یک شخصیّت جمع می‌شود.

شخصیّتی که هم مردم را به دین خدا می‌خواند و هم صف مؤمنان را رهبری می‌کند.

این نکته ضروری است که فن و تاکتیک رهبری اقشار مختلف مردم، وابسته به حالات و خصوصیّات روانی فرد می‌باشد. از آن جهت که مشکلات جامعه تنها از طریق