پدیده قرآنی صفحه 198

پذیرنده (1)»

به هر حال همه قرائن بر این واقعیّت دلالت دارد که رسول خدا(ص) به نزدیک شدن پایان عمر خویش واقف است. او می‌خواست وصایای آخرینش را به امّت املا کند و بدین منظور مناسبت عظیم و باشکوهی را اختیار کرد. پیامبر(ص) در این سال(سال آخر عمرش) به انجام دادن فریضه حجّ اظهار تمایل نمود و هزاران تن به قصد زیارت خانه خدا مدینه را ترک کرده، با او همراه شدند. حُجّاج دیگری نیز از اطراف و کناف جزیره العرب به مکّه آمده به آنان پیوستند. در اینجا پیامبر تمام شعائر حج را به انجام رسانید، گویی می‌خواست بدینگونه چگونگی انجام دادن مناسک حج را در اذهان معاصرانش تثبیت کند تا این اعمال از طریق نسل معاصر به نسل‌های بعدی منتقل شود.

سپس برشتر خود سوار شد و از کوه عرفات بالا رفت و آخرین خطبه خود(خطبه وداع) را ایراد کرد.

یکی از یاران بلند آواز وی نیز انتخاب شد تا سخنان رسول را جمله جمله در میان مردم بانگ دهد.

به هنگام غروب خورشید، در حالیکه سایه پیامبر(ص) بر بلندای کوه عرفات محو می‌شد، بنظر می‌رسید همچون روز که اینک در دروازه افق رنگ می‌باخت او نیز از دنیا آهنگ کوچ کرده است. سخنان وی مانند آوایی ملکوتی به گوش مردم می‌رسید و آنان اندوهبار و خاموش در حالی که از شدّت تأثّر، سرها را به زیر افکنده بودند به ندای او گوش می‌سپردند. پیامبر(ص) در پایان سخنانش بانگ برآورد: «آیا رسالتم را ابلاغ کردم؟ (2)» و جمعیّت در کمال اندوه و بهت یک صدا پاسخ می‌گفتند: «آری ... سوگند به خدا آری (3)».

1- سوره نصر/ آیه 1 تا آخر: إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ* وَ رَأَیْتَ النَّاسَ یَدْخُلُونَ فِی دِینِ اللَّهِ أَفْواجاً* فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ وَ اسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ کانَ تَوَّاباً.
2- الاهل قد بلغت؟
3- نعم ... اللهم نعم ... این جمله در صحیح بخاری آمده است، امّا مقریزی پاسخ مردم را به رسول