- اشاره 1
- «مقدمه دکتر محمد عبدالله دراز» 12
- درباره مقدّمه استاد محمود محمّد شاکر» 20
- فصلی در اعجاز قرآن (از استاد محمود محمّد شاکر) 21
- میدان جنگ نظامی- میدان نبرد فرهنگی 25
- نبرد فرهنگی و عقل جدید: 27
- تحدّی به لفظ، اسلوب و نحوه بیان 33
- ویژگیهای اعجاز قرآن 41
- بلندترین قلّههای باشکوه شعر جاهلی 49
- اهل جاهلیّت: 55
- تفسیر به رأی 60
- اصلاح پایان امّت اسلامی، به اصلاح آغاز آن! 71
- اشاره 76
- مقدمه مؤلف 76
- الف- عوامل تاریخی: 78
- اشاره 78
- پوزیتویسم و مسئله تفسیر قرآن: 83
- ب- عوامل مربوط به «شیوه»: 88
- اشاره 88
- استنباط معیاری اصیل از قرآن، از دیدگاه «پدیده شناسی»: 98
- اشاره 104
- پدیده قرآنی 104
- مذهب مادّی 110
- مذهب غیبی 117
- نهضت پیامبری 121
- اشاره 121
- مبدأ نبوّت 125
- نبوت راستین و ادعای نبوت 128
- «ارمیاء» و پدیده ذاتی 137
- نقد مصادر شناخت یک مذهب 144
- اصول اسلام «منابع» 144
- ارتباط ذات «محمّدی» با پدیده قرآنی 154
- دوران جوانی (ازدواج و عزلت) 166
- اندیشه عرفانی گروه «حُنفاء» و عزلت پیامبر اسلام 9 169
- عصر بعثت 176
- عصر قرآنی 1- دوره مکّه 176
- مرگ ابوطالب و خدیجه 185
- به زودی بانگ جهاد بلند میشود 191
- چگونگی وحی 201
- باورهای شخصی حضرت محمّد (ص) 206
- جایگاه شخصیّت محمّد (ص) در پدیده وحی 220
- اندیشه محمّد (ص) 227
- پیام 234
- خصائص ظاهری وحی 237
- اشاره 237
- الف: نزول تدریجی وحی 238
- ب: وحدت کمّی قرآن 242
- نمونهای از وحدت تشریعی قرآن 244
- «نمونهای از وحدت تاریخی قرآن» 245
- شکل ادبی قرآن 247
- محتوای پیام 252
- «ارتباط میان قرآن و کتاب مقدّس» 254
- تاریخ وحدانّیت 263
- داستان یوسف در قرآن و کتاب مقدّس 265
- «نتایج مقایسه میان دو روایت» 313
- بررسی انتقادی مسأله همگونیهای قرآن با کتاب مقدّس 316
- تحلیل و بررسی تئوری نخست 316
- تئوری دوّم 320
- جدول آماری آیات قرآنی 332
- «مسائلی که عقل در آن راه ندارد»: «فواتح سُوَر» 332
- قرآن و شخصیّت پیامبر (ص) 335
- «هماهنگیهای موجود میان قرآن و حقایق علمی» 340
- مجازات قرآنی 352
- «ارزش اجتماعی مفاهیم و اندیشههای قرآنی» 355
- راهنمای اعلام:- کسان- کتابها- مکانها 359
ادبی قرآن را که همچون برقی سریع در ظلمات جاهلیّت درخشیده، تفسیر و توجیه کنیم؟
اگر پیامبر(ص) میتوانست وحی را به صورت کلّی و ناگهانی دریافت کند و یا آنکه آن را همچون وثیقهای، مثل ضمانتنامههایی که در اختیار انسانها قرار دارد، دریافت میکرد، در ارتباط با تاریخ پیامبر(ص) چه معنایی میتوانست داشته باشد؟
به عنوان مثال، اندکی قبل از آغاز جنگ بدر، محمّد(ص) چه امید و آرزویی در سر میداشت اگر بجای انتظار کمک فرشتگان فقط به خواندن و تکرار آیاتی مشغول میگشت که از قبل آنها را حفظ کرده بود (1)؟!
- ما در پرتو شناخت این نظریّات است که در بحث تجزیه وحی میتوانیم در نخستین گام ارزش تربیتی وحی را دریابیم و درک کنیم.
- در واقع این طریق تنها راه تربیتی ممکن در طول مرحلهای است که به تولّد دین و درخشش فرهنگ و تمدّن بزرگی، منجر شده است.
- وحی در طول بیست و سه سال نزول خود، ما را گام به گام تا هدف دور پیامبر(ص) و اصحاب او هدایت میکند و آنان را پیوسته با عنایات الهی خاصّی که با آن برهه از زمان مناسبت دارد، همراه ساخته و تلاشهای عظیم آنان را ارج مینهد و روح و اراده آنان را به طرف حماسهای بیهمتا در تاریخ سوق میدهد، و با نزول آیهای صریح، مرگ یک شهید، و یا شهادت یک قهرمان را گرامی میدارد.
- اگر درباره جنگهای «حنین» و «احد» از قبل در قرآن سخن رفته بود، چه نقشی میتوانست در ارتباط با طبیعت انسانی که در آن دوران به تربیت وساختن آن اشتغال داشت، ایفا کند؟ به راستی اگر قرآن در ازای هر سختی تسکینی فوری نمیآورد و در قبال هر فداکاری، پاداش آن را نمیداد و برای هر شکستی امید و آرزویی عرضه نمیداشت و برای هر پیروزی درسی از ادب و کمال ارائه نمیکرد و برای هر ناهمواری و مانعی به مجاهده و تلاش برای برطرف کردن آن اشارهای نمینمود و برای هر خطر معنوی و یا مادّی روحیه شجاعت لازم، جهت مقابله با آن را اعطا نمیفرمود، چگونه کتابی میتوانست باشد؟
- همگان با هر لحظهای که اسلام در ریگزارهای «حجاز» و «نجد» رو به گسترش میگذاشت، وحی، آموزشهای لازم را در زمینه استقامت، صبر، شهامت و
1- قرآن کریم/ آیات 122 تا 125 سوره آل عمران .../ مترجم/