- اشاره 1
- «مقدمه دکتر محمد عبدالله دراز» 12
- درباره مقدّمه استاد محمود محمّد شاکر» 20
- فصلی در اعجاز قرآن (از استاد محمود محمّد شاکر) 21
- میدان جنگ نظامی- میدان نبرد فرهنگی 25
- نبرد فرهنگی و عقل جدید: 27
- تحدّی به لفظ، اسلوب و نحوه بیان 33
- ویژگیهای اعجاز قرآن 41
- بلندترین قلّههای باشکوه شعر جاهلی 49
- اهل جاهلیّت: 55
- تفسیر به رأی 60
- اصلاح پایان امّت اسلامی، به اصلاح آغاز آن! 71
- اشاره 76
- مقدمه مؤلف 76
- الف- عوامل تاریخی: 78
- اشاره 78
- پوزیتویسم و مسئله تفسیر قرآن: 83
- ب- عوامل مربوط به «شیوه»: 88
- اشاره 88
- استنباط معیاری اصیل از قرآن، از دیدگاه «پدیده شناسی»: 98
- پدیده قرآنی 104
- اشاره 104
- مذهب مادّی 110
- مذهب غیبی 117
- نهضت پیامبری 121
- اشاره 121
- مبدأ نبوّت 125
- نبوت راستین و ادعای نبوت 128
- «ارمیاء» و پدیده ذاتی 137
- نقد مصادر شناخت یک مذهب 144
- اصول اسلام «منابع» 144
- ارتباط ذات «محمّدی» با پدیده قرآنی 154
- دوران جوانی (ازدواج و عزلت) 166
- اندیشه عرفانی گروه «حُنفاء» و عزلت پیامبر اسلام 9 169
- عصر قرآنی 1- دوره مکّه 176
- عصر بعثت 176
- مرگ ابوطالب و خدیجه 185
- به زودی بانگ جهاد بلند میشود 191
- چگونگی وحی 201
- باورهای شخصی حضرت محمّد (ص) 206
- جایگاه شخصیّت محمّد (ص) در پدیده وحی 220
- اندیشه محمّد (ص) 227
- پیام 234
- خصائص ظاهری وحی 237
- اشاره 237
- الف: نزول تدریجی وحی 238
- ب: وحدت کمّی قرآن 242
- نمونهای از وحدت تشریعی قرآن 244
- «نمونهای از وحدت تاریخی قرآن» 245
- شکل ادبی قرآن 247
- محتوای پیام 252
- «ارتباط میان قرآن و کتاب مقدّس» 254
- تاریخ وحدانّیت 263
- داستان یوسف در قرآن و کتاب مقدّس 265
- «نتایج مقایسه میان دو روایت» 313
- بررسی انتقادی مسأله همگونیهای قرآن با کتاب مقدّس 316
- تحلیل و بررسی تئوری نخست 316
- تئوری دوّم 320
- جدول آماری آیات قرآنی 332
- «مسائلی که عقل در آن راه ندارد»: «فواتح سُوَر» 332
- قرآن و شخصیّت پیامبر (ص) 335
- «هماهنگیهای موجود میان قرآن و حقایق علمی» 340
- مجازات قرآنی 352
- «ارزش اجتماعی مفاهیم و اندیشههای قرآنی» 355
- راهنمای اعلام:- کسان- کتابها- مکانها 359
نمونهای از وحدت تشریعی قرآن
سوره نساء نمونهای تشریعی از قانون مربوط به مسایل شخصی انسانی(قانون اموال شخصی/ ازدواج) را به ما ارائه میدهد. مضمون تشریعی که ما پیرامون آن به بحث میپردازیم طیّ آیات 25- 22 سوره مزبور بیان شده است و احتمال میرود که تمام این آیات به یکباره نازل شده باشد.
ما برای اعمال دقّت بیشتر تنها آیه 23 را به بحث میگذاریم:
«حرام شده بر شما مادران شما و دخترانتان و خواهرانتان و عمّهها و خالههای شما و دخترانِ برادر و دخترانِ خواهر و مادران شما، آنآنکه به شما شیر دادهاند و خواهران شما از راه شیر و مادران زنانتان و دخترانتان که تربیت یافتهاند در کنار شما، از زنانتان که به آنها دخول کرده باشید. پس اگر به آنها دخول نکرده باشید گناهی بر شما نیست و زنان پسرانتان که باشند از پشتهای شما و آنکه جمع کنید بین دو خواهر مگر آنچه گذشته باشد. همانا خداست آمرزنده مهربان (1)». «سوره نساء آیه 23»
این دستوری واضح و اساسی است که در یک نَفَس قانون ازدواج را همراه تفاصیل و جزئیّات و نیز شروط قانونی و ضروری آن تشریع میکند. این دستور به نحوهای خاص زنان مُحرَّم(زنانی که مقاربت با آنها حرام است- م-) را نام میبرد و شامل دو حکم اساسی بوده که عبارتند از:
1- شمول 2- حصر کامل احوال مختلفی که در آیه مذکور به آن اشاره رفته و در نظمی منطقی طبقهبندی شده است. بنابراین 13 حالت به چشم میخورد که طبقهبندی آشکار آنها، شرایط روانی و زمانی متفاوتی با خصایص وحی را ایجاب میکند.
و حقیقت آن است که پیامبر(ص) در احوال مذکور در این آیه نه تفکّر قبلی داشته و نه آنها را تنظیم کرده است، و حال آنکه تحلیل این آیه نشان میدهد که
1- سوره نساء/ آیه 23: حُرِّمَتْ عَلَیْکُمْ أُمَّهاتُکُمْ وَ بَناتُکُمْ وَ أَخَواتُکُمْ وَ عَمَّاتُکُمْ وَ خالاتُکُمْ وَ بَناتُ الأَخِ وَ بَناتُ الأُخْتِ وَ أُمَّهاتُکُمُ اللَّاتِی أَرْضَعْنَکُمْ وَ أَخَواتُکُمْ مِنَ الرَّضاعَهِ وَ أُمَّهاتُ نِسائِکُمْ وَ رَبائِبُکُمُ اللَّاتِی فِی حُجُورِکُمْ مِنْ نِسائِکُمُ اللَّاتِی دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِنْ لَمْ تَکُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلا جُناحَ عَلَیْکُمْ وَ حَلائِلُ أَبْنائِکُمُ الَّذِینَ مِنْ أَصْلابِکُمْ وَ أَنْ تَجْمَعُوا بَیْنَ الأُخْتَیْنِ إِلَّا ما قَدْ سَلَفَ إِنَّ اللَّهَ کانَ غَفُوراً رَحِیماً ...