- اشاره 1
- «مقدمه دکتر محمد عبدالله دراز» 12
- درباره مقدّمه استاد محمود محمّد شاکر» 20
- فصلی در اعجاز قرآن (از استاد محمود محمّد شاکر) 21
- میدان جنگ نظامی- میدان نبرد فرهنگی 25
- نبرد فرهنگی و عقل جدید: 27
- تحدّی به لفظ، اسلوب و نحوه بیان 33
- ویژگیهای اعجاز قرآن 41
- بلندترین قلّههای باشکوه شعر جاهلی 49
- اهل جاهلیّت: 55
- تفسیر به رأی 60
- اصلاح پایان امّت اسلامی، به اصلاح آغاز آن! 71
- اشاره 76
- مقدمه مؤلف 76
- اشاره 78
- الف- عوامل تاریخی: 78
- پوزیتویسم و مسئله تفسیر قرآن: 83
- ب- عوامل مربوط به «شیوه»: 88
- اشاره 88
- استنباط معیاری اصیل از قرآن، از دیدگاه «پدیده شناسی»: 98
- اشاره 104
- پدیده قرآنی 104
- مذهب مادّی 110
- مذهب غیبی 117
- نهضت پیامبری 121
- اشاره 121
- مبدأ نبوّت 125
- نبوت راستین و ادعای نبوت 128
- «ارمیاء» و پدیده ذاتی 137
- نقد مصادر شناخت یک مذهب 144
- اصول اسلام «منابع» 144
- ارتباط ذات «محمّدی» با پدیده قرآنی 154
- دوران جوانی (ازدواج و عزلت) 166
- اندیشه عرفانی گروه «حُنفاء» و عزلت پیامبر اسلام 9 169
- عصر بعثت 176
- عصر قرآنی 1- دوره مکّه 176
- مرگ ابوطالب و خدیجه 185
- به زودی بانگ جهاد بلند میشود 191
- چگونگی وحی 201
- باورهای شخصی حضرت محمّد (ص) 206
- جایگاه شخصیّت محمّد (ص) در پدیده وحی 220
- اندیشه محمّد (ص) 227
- پیام 234
- خصائص ظاهری وحی 237
- اشاره 237
- الف: نزول تدریجی وحی 238
- ب: وحدت کمّی قرآن 242
- نمونهای از وحدت تشریعی قرآن 244
- «نمونهای از وحدت تاریخی قرآن» 245
- شکل ادبی قرآن 247
- محتوای پیام 252
- «ارتباط میان قرآن و کتاب مقدّس» 254
- تاریخ وحدانّیت 263
- داستان یوسف در قرآن و کتاب مقدّس 265
- «نتایج مقایسه میان دو روایت» 313
- بررسی انتقادی مسأله همگونیهای قرآن با کتاب مقدّس 316
- تحلیل و بررسی تئوری نخست 316
- تئوری دوّم 320
- جدول آماری آیات قرآنی 332
- «مسائلی که عقل در آن راه ندارد»: «فواتح سُوَر» 332
- قرآن و شخصیّت پیامبر (ص) 335
- «هماهنگیهای موجود میان قرآن و حقایق علمی» 340
- مجازات قرآنی 352
- «ارزش اجتماعی مفاهیم و اندیشههای قرآنی» 355
- راهنمای اعلام:- کسان- کتابها- مکانها 359
همچون صاعقهای ناگهانی نزول مییافت)، منافات دارد.
این نکته همچنین با بدیعهگویی و ارتجال ناگهانگی منافات دارد و باید به خوانندگان محترم یادآوری کنیم که سخن قرآن از نظر ظاهر، تقریری شفاهی بوده که فکر نمیتواند با استفاده از زمان مناسب و کافیِ مادّی (1)،- مثل آنچه را که در یک اسلوب مکتوب و سبک نگاشته شده، مییابیم- دقّتی در مورد آن بکار برد.
انسان بههنگام سخن گفتن وقت و فرصت آن را ندارد که(زبان خود را هفت بار در دهان خود بگرداند) و اساساً «اسلوب خطابی» و «سبک شفاهی» غالباً در معرض خطا و لغزش زبان قرار دارد و حال آنکه «اسلوب مکتوب» و «سبک تحریری» کمتر گرفتار اشتباه و لغزش علمی میگردد، زیرا نویسنده پیش از آنکه اندیشه خویش را بنگارد، فرصت و وقت آن را دارد که:(هفت بار قلم را در دوات فرو برد و بیرون آورد) ...
پس پژوهش و دقّت نظر در «وحدت کمّی»- این جهش برقآسای وحی الهی- آنچنان نشانههای بارزی از(ترتیب و نظم و اندیشه و اراده) را برای ما مبرهن میسازد که از توجیه و تفسیر آن در محدوده معلومات تاریخی و مشخّصی که برای «ذات محمّد(ص)» به اثبات رسانیدیم، عاجز و ناتوانیم ...
شکل ادبی قرآن
جنبه ادبی قرآن، که در نظر مفسّران کلاسیک اوّلین موضوع و موضوع اصلی تحقیق در قرآن بحساب میآمد رفته رفته در عصر ما که بیشتر به علم توجّه دارد تا ادب (2)، اهمّیّت خود را از دست میدهد ... در حقیقت عدم تسلّط کافی بر اصل زبان دوره جاهلیّت، به ما این اجازه را نمیدهد که بر برتری و تعالی «اسلوب قرآن» به داوری بنشینیم. با این وجود آیهای است که باید مورد توجّه ما قرار گیرد، این آیه در این نقطه آگاهیهای تاریخی مهمّی در اختیار ما میگذارد. زیرا قرآن که به صراحت
1- و نیز با استفاده از ظرف و موقعیّت کافی و مناسب روانی رسول خدا 9، زیرا پیامبر اکرم 9 بهنگام نزول وحی(مطابق روایات) در آنچنان موقعیّت کافی و مناسبی قرار نداشت که بتواند بیاندیشد و بر پایه تفکّر خویش نظم و ترتیب دقیق و ژرف نهفته در آیه فوق را، نظم و نسق بخشد! .../ مترجم/
2- لازم به یادآوری است که علوم مربوط به «ادب و بلاغت» برای نخستین بار جهت شناخت جنبههای «اعجاز قرآن» پدید آمد. اسامی نخستین کتابهایی که در این زمینه تألیف شده است(مانند دلایل الاعجاز، اعجاز القرآن و ...) به خوبی از این واقعیّت پرده برمیدارد .../ مترجم/