- اشاره 1
- «مقدمه دکتر محمد عبدالله دراز» 12
- درباره مقدّمه استاد محمود محمّد شاکر» 20
- فصلی در اعجاز قرآن (از استاد محمود محمّد شاکر) 21
- میدان جنگ نظامی- میدان نبرد فرهنگی 25
- نبرد فرهنگی و عقل جدید: 27
- تحدّی به لفظ، اسلوب و نحوه بیان 33
- ویژگیهای اعجاز قرآن 41
- بلندترین قلّههای باشکوه شعر جاهلی 49
- اهل جاهلیّت: 55
- تفسیر به رأی 60
- اصلاح پایان امّت اسلامی، به اصلاح آغاز آن! 71
- اشاره 76
- مقدمه مؤلف 76
- اشاره 78
- الف- عوامل تاریخی: 78
- پوزیتویسم و مسئله تفسیر قرآن: 83
- ب- عوامل مربوط به «شیوه»: 88
- اشاره 88
- استنباط معیاری اصیل از قرآن، از دیدگاه «پدیده شناسی»: 98
- پدیده قرآنی 104
- اشاره 104
- مذهب مادّی 110
- مذهب غیبی 117
- نهضت پیامبری 121
- اشاره 121
- مبدأ نبوّت 125
- نبوت راستین و ادعای نبوت 128
- «ارمیاء» و پدیده ذاتی 137
- نقد مصادر شناخت یک مذهب 144
- اصول اسلام «منابع» 144
- ارتباط ذات «محمّدی» با پدیده قرآنی 154
- دوران جوانی (ازدواج و عزلت) 166
- اندیشه عرفانی گروه «حُنفاء» و عزلت پیامبر اسلام 9 169
- عصر قرآنی 1- دوره مکّه 176
- عصر بعثت 176
- مرگ ابوطالب و خدیجه 185
- به زودی بانگ جهاد بلند میشود 191
- چگونگی وحی 201
- باورهای شخصی حضرت محمّد (ص) 206
- جایگاه شخصیّت محمّد (ص) در پدیده وحی 220
- اندیشه محمّد (ص) 227
- پیام 234
- خصائص ظاهری وحی 237
- اشاره 237
- الف: نزول تدریجی وحی 238
- ب: وحدت کمّی قرآن 242
- نمونهای از وحدت تشریعی قرآن 244
- «نمونهای از وحدت تاریخی قرآن» 245
- شکل ادبی قرآن 247
- محتوای پیام 252
- «ارتباط میان قرآن و کتاب مقدّس» 254
- تاریخ وحدانّیت 263
- داستان یوسف در قرآن و کتاب مقدّس 265
- «نتایج مقایسه میان دو روایت» 313
- بررسی انتقادی مسأله همگونیهای قرآن با کتاب مقدّس 316
- تحلیل و بررسی تئوری نخست 316
- تئوری دوّم 320
- جدول آماری آیات قرآنی 332
- «مسائلی که عقل در آن راه ندارد»: «فواتح سُوَر» 332
- قرآن و شخصیّت پیامبر (ص) 335
- «هماهنگیهای موجود میان قرآن و حقایق علمی» 340
- مجازات قرآنی 352
- «ارزش اجتماعی مفاهیم و اندیشههای قرآنی» 355
- راهنمای اعلام:- کسان- کتابها- مکانها 359
از نخستین روزهای پیدایش اسلام که لشکریان مسلمان در جمیع نواحی جهان وارد جنگ و ستیز شدند، تفکّر اسلامی نیز بههمراه رزمندگان مسلمان وارد معرکهای هولناکتر گردید، آنگاه که «انسان مسلمان» از مرکب نبرد پیروزمندانه بزیر آمد و ارکان حکومتها را بدست لشکریان پیروزمند مسلمان سپرد، درست در همان گاه و به همراه آن شالودهها و مبادی «فرهنگهای متضاد» نیز در معرض تابش نور عقل مسلمان پیروز قرار گرفت ... و بالاخره در طول قرون متمادی چه در میدانهای جنگ مسلّحانه و چه در میدانهای نبرد فرهنگ و معارف، سایه جنگهای خانمان برانداز و داستان جنگنامهها بر دایره آسیای کره زمین، تا عصر حاضر سایه افکند.
تمدّن اروپایی با همه قدرت و توان و سلاحی که در اختیار داشت مصمّم شد تا بر قلب جهان اسلام بتازد، بزرگترین نبرد و معرکه، هم در تاریخ اسلام و هم در تاریخ اروپا. نبردی که تا بهحال با همه انگیزهها، میدانها و زمینههای گوناگون و همه جانبهاش برای جهان اسلامی روشن نگردیده و احدی آثار و نتایج آن را و تأثیراتی که در جوامع ما داشته به درستی نشمرده است. و اگر هم کسی توانسته است این معرکه عظیم را مورد تحقیق و بررسی خویش قرار دهد، باز هم همه جوانب آن را در نظر نگرفته و به کلّیه زوایا و ابعاد آن دست نیافته است.
و اکنون من نیز مدّعی آن نیستم که همه ابعاد نبرد جدید میان دنیای غرب و جهان اسلام را مورد پژوهش قرار میدهیم، امّا بر آن عزمم تا گوشهای از آن را برای خواننده دقیق و عمیق و کاوشگر این کتاب که مصمّم است پژوهشی تلاشگرانه و حریصگونه و ریشهدار در این باره داشته باشد، بازگشایم ...
باید دانست که نبرد جدید میان دنیای اروپای مسیحی و جهان اسلامی، جنگ و معرکهای تنها در یک میدان نبود، بلکه دقیقاً نبردی بود در دو میدان:
میدان جنگ نظامی- میدان نبرد فرهنگی
1- میدان جنگ نظامی
2- میدان نبرد فرهنگی
در زمینه «جنگ نظامی» آنگاه که عوامل وانگیزههای معروف و مورد اعتقاد و مسؤولیّتزای اسلامی ایجاد می گردید، جهان اسلام بیدرنگ و بدون وقفه و مکث سلاح خویش را وارد میدان میساخت ...
امّا میدان «نبرد فرهنگی»، معرکهها و جنگها در این میدان بهطور متناوب و دنبال هم، نسل به نسل، بلکه سال به سال و حتّی روز به روز باقی مانده است. و این جنگ به