پدیده قرآنی صفحه 25

از نخستین روزهای پیدایش اسلام که لشکریان مسلمان در جمیع نواحی جهان وارد جنگ و ستیز شدند، تفکّر اسلامی نیز به‌همراه رزمندگان مسلمان وارد معرکه‌ای هولناکتر گردید، آنگاه که «انسان مسلمان» از مرکب نبرد پیروزمندانه بزیر آمد و ارکان حکومت‌ها را بدست لشکریان پیروزمند مسلمان سپرد، درست در همان گاه و به همراه آن شالوده‌ها و مبادی «فرهنگ‌های متضاد» نیز در معرض تابش نور عقل مسلمان پیروز قرار گرفت ... و بالاخره در طول قرون متمادی چه در میدان‌های جنگ مسلّحانه و چه در میدان‌های نبرد فرهنگ و معارف، سایه جنگ‌های خانمان برانداز و داستان جنگ‌نامه‌ها بر دایره آسیای کره زمین، تا عصر حاضر سایه افکند.

تمدّن اروپایی با همه قدرت و توان و سلاحی که در اختیار داشت مصمّم شد تا بر قلب جهان اسلام بتازد، بزرگترین نبرد و معرکه، هم در تاریخ اسلام و هم در تاریخ اروپا. نبردی که تا به‌حال با همه انگیزه‌ها، میدان‌ها و زمینه‌های گوناگون و همه جانبه‌اش برای جهان اسلامی روشن نگردیده و احدی آثار و نتایج آن را و تأثیراتی که در جوامع ما داشته به درستی نشمرده است. و اگر هم کسی توانسته است این معرکه عظیم را مورد تحقیق و بررسی خویش قرار دهد، باز هم همه جوانب آن را در نظر نگرفته و به کلّیه زوایا و ابعاد آن دست نیافته است.

و اکنون من نیز مدّعی آن نیستم که همه ابعاد نبرد جدید میان دنیای غرب و جهان اسلام را مورد پژوهش قرار می‌دهیم، امّا بر آن عزمم تا گوشه‌ای از آن را برای خواننده دقیق و عمیق و کاوشگر این کتاب که مصمّم است پژوهشی تلاشگرانه و حریص‌گونه و ریشه‌دار در این باره داشته باشد، بازگشایم ...

باید دانست که نبرد جدید میان دنیای اروپای مسیحی و جهان اسلامی، جنگ و معرکه‌ای تنها در یک میدان نبود، بلکه دقیقاً نبردی بود در دو میدان:

میدان جنگ نظامی- میدان نبرد فرهنگی‌

در زمینه «جنگ نظامی» آنگاه که عوامل وانگیزه‌های معروف و مورد اعتقاد و مسؤولیّت‌زای اسلامی ایجاد می گردید، جهان اسلام بی‌درنگ و بدون وقفه و مکث سلاح خویش را وارد میدان می‌ساخت ...

امّا میدان «نبرد فرهنگی»، معرکه‌ها و جنگها در این میدان به‌طور متناوب و دنبال هم، نسل به نسل، بلکه سال به سال و حتّی روز به روز باقی مانده است. و این جنگ به