- اشاره 1
- «مقدمه دکتر محمد عبدالله دراز» 12
- درباره مقدّمه استاد محمود محمّد شاکر» 20
- فصلی در اعجاز قرآن (از استاد محمود محمّد شاکر) 21
- میدان جنگ نظامی- میدان نبرد فرهنگی 25
- نبرد فرهنگی و عقل جدید: 27
- تحدّی به لفظ، اسلوب و نحوه بیان 33
- ویژگیهای اعجاز قرآن 41
- بلندترین قلّههای باشکوه شعر جاهلی 49
- اهل جاهلیّت: 55
- تفسیر به رأی 60
- اصلاح پایان امّت اسلامی، به اصلاح آغاز آن! 71
- اشاره 76
- مقدمه مؤلف 76
- اشاره 78
- الف- عوامل تاریخی: 78
- پوزیتویسم و مسئله تفسیر قرآن: 83
- ب- عوامل مربوط به «شیوه»: 88
- اشاره 88
- استنباط معیاری اصیل از قرآن، از دیدگاه «پدیده شناسی»: 98
- پدیده قرآنی 104
- اشاره 104
- مذهب مادّی 110
- مذهب غیبی 117
- نهضت پیامبری 121
- اشاره 121
- مبدأ نبوّت 125
- نبوت راستین و ادعای نبوت 128
- «ارمیاء» و پدیده ذاتی 137
- نقد مصادر شناخت یک مذهب 144
- اصول اسلام «منابع» 144
- ارتباط ذات «محمّدی» با پدیده قرآنی 154
- دوران جوانی (ازدواج و عزلت) 166
- اندیشه عرفانی گروه «حُنفاء» و عزلت پیامبر اسلام 9 169
- عصر بعثت 176
- عصر قرآنی 1- دوره مکّه 176
- مرگ ابوطالب و خدیجه 185
- به زودی بانگ جهاد بلند میشود 191
- چگونگی وحی 201
- باورهای شخصی حضرت محمّد (ص) 206
- جایگاه شخصیّت محمّد (ص) در پدیده وحی 220
- اندیشه محمّد (ص) 227
- پیام 234
- اشاره 237
- خصائص ظاهری وحی 237
- الف: نزول تدریجی وحی 238
- ب: وحدت کمّی قرآن 242
- نمونهای از وحدت تشریعی قرآن 244
- «نمونهای از وحدت تاریخی قرآن» 245
- شکل ادبی قرآن 247
- محتوای پیام 252
- «ارتباط میان قرآن و کتاب مقدّس» 254
- تاریخ وحدانّیت 263
- داستان یوسف در قرآن و کتاب مقدّس 265
- «نتایج مقایسه میان دو روایت» 313
- بررسی انتقادی مسأله همگونیهای قرآن با کتاب مقدّس 316
- تحلیل و بررسی تئوری نخست 316
- تئوری دوّم 320
- جدول آماری آیات قرآنی 332
- «مسائلی که عقل در آن راه ندارد»: «فواتح سُوَر» 332
- قرآن و شخصیّت پیامبر (ص) 335
- «هماهنگیهای موجود میان قرآن و حقایق علمی» 340
- مجازات قرآنی 352
- «ارزش اجتماعی مفاهیم و اندیشههای قرآنی» 355
- راهنمای اعلام:- کسان- کتابها- مکانها 359
داستان ذوالقرنین و ... (1) به راستی که وجود تشابه در این داستانها شگفتآور است، مانند تشابه موجود در داستان حضرت یوسف(ع) که مشکل بزرگی را در نقد قرآن فراهم میسازد. حتّی در زمان حیات پیامبر(ص) نیز از بازگویی برخی از اعتراضات و انتقادات نسبت به این موارد(که امروزه پس از گذشت سیزده قرن مطرح میشود)، خودداری نکردهاند.
در واقع اگر ما عملًا از ارزش والای قرآن چشمپوشی کنیم و یا بهخاطر برخی از مصالح و منافع اعتبارات دیگری را در این باره لحاظ کنیم، این تشابه به صورت معمّایی نامفهوم جلوه میکند. برای فهم این معمّا شایسته است صفحهای فرّار روی خود قرار دهیم و دیگر وجوه تشابه را در آن ثبت کنیم. برای این کار، یک نمونه هم برای ما کافی است و آن داستان حضرت یوسف(ع) است که ما آن را به عنوان مقیاس «پژوهش نقد گونه» خویش پیرامون این موضوع برمیگزینیم.
1- اگر برخی بگویند آیه: وَ یَسْئَلُونَکَ عَنْ ذِی الْقَرْنَیْنِ اشاره به یهود دارد، پاسخ میدهیم که اگر چنین باشد آنان ماجرای ذی القرنین را از طریق داستانهای تاریخی یاد گرفتهاند، چون در تورات و انجیل در این باره چیزی ذکر نشده است. «ع. ش»