پدیده قرآنی صفحه 319

خود این پرسش را مطرح کرده است که: «آیا اسلام از دست ساخته‌های یهودیّت و مسیحیّت است؟» وی خود به این پرسش، جواب منفی داده است و سخن خود را بر نظریّه «پدر لامانس» که به‌خاطر «دوری مسیحیان عرب از دستگاه نظارت بر کلیسا» منکر تأثیر مسیحیّت بر اسلام شده، مبتنی کرده است.

از سوی دیگر اگر واقعاً تفکّر یهودی- مسیحی در فرهنگ و محیط جاهلی بوفور یافت می‌شد، نبودن یک ترجمه عربی از کتاب مقدّس امری نامعقول و نامفهوم می‌نماید. در اینجا بد نیست به نکته‌ای مسلّم درباره عهد جدید یا «انجیل» اشاره‌ای کنیم که تا قرن چهارم هجری هنوز ترجمه‌ای از این کتاب به زبان عربی تألیف نشده بوده است.

این نکته را می توان از منابع غزالی که مجبور شده بود برای تألیف «ردّیه (1)» خود به دست نوشته‌ای قبطی مراجعه کند، در می‌یابیم.

«پدر شدیاک (2)» که برای ترجمه اثر غزالی مجبور شده بود به کاوش از منابع انجیلی که این فیلسوف عرب در تألیف «ردّیه» خود از آنها استفاده کرده بود، بپردازد یادآور می‌شود که نخستین متن مسیحی‌ای که به زبان عربی ترجمه شده نسخه‌ای خطّی متعلّق به کتابخانه «سن پترزبورگ» بوده که در تاریخ 1060 م به دست مردی به نام «ابن عسال» نوشته شده است.

بدین ترتیب می‌بینیم که تا عصر غزالی ترجمه‌ای از انجیل به زبان عربی در دست نبوده است. بنابراین اولی است که چنین ترجمه‌ای در دوران جاهلیّت اصلًا وجود نداشته باشد. با این وصف آیا امکان داشته که به‌خصوص ترجمه‌ای از عهد عتیق یا تورات در دوران جاهلیّت وجود داشته باشد؟!

قرآن که مجادلات پیامبر با برخی از احبار یهودی در مدینه را بازگو می‌کند، همواره خطاب به آنان می‌گوید:

«بگو تورات را بیاورید و آن را بخوانید اگر راست می‌گویید (3)».

آیا همین خود نمی‌تواند از یک سو دلیلی باشد بر این‌که «عرب زبانی» که بر خواندن عبری توانا بوده باشد وجود نداشته و از سوی دیگر این‌که ترجمه‌ای عربی از تورات موجود نبوده است؟

1- غزالی/ الرد علی من ادعی الوهیه المسیح بصریح الانجیل.
2- .P .Chediac
3- سوره آل عمران/ آیه 93؛ قُلْ فَأْتُوا بِالتورات فَاتْلُوها إِنْ کُنْتُمْ صادِقِینَ