- اشاره 1
- «مقدمه دکتر محمد عبدالله دراز» 12
- درباره مقدّمه استاد محمود محمّد شاکر» 20
- فصلی در اعجاز قرآن (از استاد محمود محمّد شاکر) 21
- میدان جنگ نظامی- میدان نبرد فرهنگی 25
- نبرد فرهنگی و عقل جدید: 27
- تحدّی به لفظ، اسلوب و نحوه بیان 33
- ویژگیهای اعجاز قرآن 41
- بلندترین قلّههای باشکوه شعر جاهلی 49
- اهل جاهلیّت: 55
- تفسیر به رأی 60
- اصلاح پایان امّت اسلامی، به اصلاح آغاز آن! 71
- اشاره 76
- مقدمه مؤلف 76
- اشاره 78
- الف- عوامل تاریخی: 78
- پوزیتویسم و مسئله تفسیر قرآن: 83
- ب- عوامل مربوط به «شیوه»: 88
- اشاره 88
- استنباط معیاری اصیل از قرآن، از دیدگاه «پدیده شناسی»: 98
- اشاره 104
- پدیده قرآنی 104
- مذهب مادّی 110
- مذهب غیبی 117
- نهضت پیامبری 121
- اشاره 121
- مبدأ نبوّت 125
- نبوت راستین و ادعای نبوت 128
- «ارمیاء» و پدیده ذاتی 137
- نقد مصادر شناخت یک مذهب 144
- اصول اسلام «منابع» 144
- ارتباط ذات «محمّدی» با پدیده قرآنی 154
- دوران جوانی (ازدواج و عزلت) 166
- اندیشه عرفانی گروه «حُنفاء» و عزلت پیامبر اسلام 9 169
- عصر بعثت 176
- عصر قرآنی 1- دوره مکّه 176
- مرگ ابوطالب و خدیجه 185
- به زودی بانگ جهاد بلند میشود 191
- چگونگی وحی 201
- باورهای شخصی حضرت محمّد (ص) 206
- جایگاه شخصیّت محمّد (ص) در پدیده وحی 220
- اندیشه محمّد (ص) 227
- پیام 234
- خصائص ظاهری وحی 237
- اشاره 237
- الف: نزول تدریجی وحی 238
- ب: وحدت کمّی قرآن 242
- نمونهای از وحدت تشریعی قرآن 244
- «نمونهای از وحدت تاریخی قرآن» 245
- شکل ادبی قرآن 247
- محتوای پیام 252
- «ارتباط میان قرآن و کتاب مقدّس» 254
- تاریخ وحدانّیت 263
- داستان یوسف در قرآن و کتاب مقدّس 265
- «نتایج مقایسه میان دو روایت» 313
- بررسی انتقادی مسأله همگونیهای قرآن با کتاب مقدّس 316
- تحلیل و بررسی تئوری نخست 316
- تئوری دوّم 320
- جدول آماری آیات قرآنی 332
- «مسائلی که عقل در آن راه ندارد»: «فواتح سُوَر» 332
- قرآن و شخصیّت پیامبر (ص) 335
- «هماهنگیهای موجود میان قرآن و حقایق علمی» 340
- مجازات قرآنی 352
- «ارزش اجتماعی مفاهیم و اندیشههای قرآنی» 355
- راهنمای اعلام:- کسان- کتابها- مکانها 359
جز در ارتباط با ارزش ذاتی قرآن ننگریم، دوباره در برابر همان معمّا متوقّف خواهیم شد.
در حقیقت قرآن از سیزده قرن گذشته تا کنون، کاملترین نمونه ادبی بهشمار آمده که زبان عربی توانسته است از آن پرده بردارد. در این کتاب کمترین اختلال و ناهنجاری بچشم نمیخورد. بلکه نظم بدیعی که قرآن از آن برخوردار بوده در برگیرنده همه جوانب است. نَفَسِ فرح بخشی که در طول این کتاب موج میزند و در انذارهای شگفتآور و کوبندهاش و مناظر روشن و شیرین کلام و اندیشههای والا و اوج گیرنده و بالاخره در اسلوب درخشان و اعجازگر قرآن، هیچ نشانی از ناهمگونی و ناهماهنگی دیده نمیشود.
در اینجا باید به کیفیّت قرار گرفتن این حروف رمزی که در ابتدای برخی از سورهها، برخلاف سورههای دیگر، آمده نکتهای اضافه کنیم، چرا که این نکته خود بر وجود نظم ضمنی مورد نظری دلالت دارد. ملاحظه این نکته، باعث ابطال فرضیه تصادف یا اختلال شخصیّتی در موضع سلبی و ناآگاه میگردد. خلاصه آنکه، نمیتوانیم این پدیده را به یک حادثه روحی یا جسمی ناگهانی که بر پیامبر(ص) وارد شده، حمل نماییم، همچنین نمیتوانیم این جریان را در کتابی که همه آن را «کامل» قلمداد میکنیم، به نقص ادبی تأویل و تفسیر کنیم.
بسیاری از مفسّران سعی کردهاند که مشکل این حروف پیچیده و رمزی را با توجیهات مختلف و مبهمی حل کنند که این توجیهات کم و بیش ملهم از ارزشی جادویی بوده که اقوام بدوی برای کواکب و ارقام و حروف در نظر میگرفتند. امّا در تفسیر این حروف، مفسّرانی در مسیر تعقّل و اعتدال گام بر میدارند که در این باره با تمام تواضع و فروتنی میگویند:
«تفسیر این حروف را فقط خدا میداند»!: اللهُ اعْلَم ..