پدیده قرآنی صفحه 40

در آن هنگام و در روزهای نخستین رسالت همان‌طور که می‌دانیم تعداد آیات نازل شده اندک بود و همین آیات نازل شده اندک، تنها برهان محمّد(ص) بر نبوّتش به‌حساب می‌آمد ... پس همان تعداد اندک آیات وحی شده، با وجود اندکی و کمی معانی و مفاهیم که اینک همه آنها در قرآن جمع آوری شده و ما امروز تلاوت می‌کنیم، متضمّن دلیلی قاطع و روشن جهت اثبات این حقیقت بود که این آیات از سنخ کلام بشر نیست و به‌همین دلیل آورنده و تالی آنها(که بشری است مثل ایشان) پیامبر است و از جانب خدا فرستاده شده است.

پس اگر این صحیح باشد،(که به‌طور قطع و بدون تردید صحیح هم هست) نکته‌ای را که ما در ابتدا گفتیم به‌اثبات می‌رساند، یعنی آیات اندک از قرآن، و سپس آیات بسیار .. و بعد کلّ قرآن از جهت و وجهه واحد که همان جهت «اسلوب» و وجهه «بیان» قرآن، به‌هنگام تلاوت بر شنوندگان عرب است، برهان قاطعی بود بر این‌که این سخن از جنس کلام بشر نیست و با آن متفاوت است ... و زمانی که «اندک و بسیار» قرآن از این وجهه و نظر (1) در یک سطح قرار داشته باشند، ثابت می‌گردد که مطالب و مسائل مندرج در قرآن از قبیل حقایق اخبار از امّت‌های سلف، اخبار غیبی، دقائق و ظرافت تشریع و قانونگذاری، شگفتی‌های آفرینش و رموز و اسرار خلقت(که قرن‌های متوالی پس از نزول قرآن بشر به پاره‌ای از آنها دست یازیده است)، مورد توجّه نبوده و پیامبر(ص) از عرب آن روز نمی‌خواست که با غور در این مسائل به اصالت و وحی بودن قرآن و در نتیجه به نبوّت و رسالت وی مؤمن گردند، زیرا جامعه عرب از طریق «نظم و بیان» قرآن کریم مستظهر گردید و بر انفکاک آن از «نظم و بیان» متداول انسانی اطمینان یافت. آن‌طور که در شکلی قاطع حکم کرد که قرآن کلام «رَبّ العالمین»، پروردگار جهانیان است ..

بنابراین وقتی که آنها قرآن را کلام پروردگار عالم می‌دانستند و به این حقیقت اقرار کردند که به این دلیل و به جهت «نظم و بیان»، این کتاب، آسمانی است و ازسوی خداوند فرو فرستاده شده، طبیعی است که از آنها خواسته شود تا به آنچه در این کتاب از خبرهای غیبی، سرگذشت امّت‌های گذشته، دقایق تشریع و دلالت بر عجائب اسرار خلقت و ... آمده است، ایمان آورند و معترف گردند که همه آنها حق است و هیچ‌گونه تردیدی در آن راه ندارد و به عبارت دیگر: «مناقضات و مباینات» با