پدیده قرآنی صفحه 54

جازم و کوبنده‌ای است بر درستی و صحت روایت آن ... و نیز بنمایانم که عدم نسبت آن به شعرای زمان جاهلیّت از سوی برخی از «رواه» افترا و دروغی بیش نیست ...

مخفی نماند آنچه راویان از «شعر جاهلیّت» روایت نموده‌اند، و تا به امروز به ما رسیده، اندک است ... قدمای از راویان خودشان از «شعر جاهلیّت» چیزی را نقل ننمودند، مگر آنچه را که در اوائل قرن دوّم هجری، «ابوعمروبن العلاء» روایت کرده است (1) ... وی می‌گوید:

«من از اشعار زمان جاهلیّت برای شما روایت نکردم، مگر اندکی از آن و اگر می‌خواستم برای شما بسیار روایت کنم، می‌بایست «علم و شعر فراوان» بر شما عرضه دارم».

... در عین حال همین مقدارکم در دلالت بر آنچه که ما می‌خواهیم(یعنی تمیز و تشخیص شعر شعرای اهل جاهلیّت از شعر کسانی که پس از ایشان آمدند و وجود خصائص وافی و فراوان بیان که موجب امتیاز بیان اهل جاهلیّت می‌گردند) ان‌شاء الله کافی می‌باشد.

در اینجا ممکن است کسی سؤال کند؟

به من بگویید که چرا و چگونه بقاء و استمرار شعر جاهلی به جهت این «منزلت و مقامی» است که تو بر شمردی؟ و چگونه این موضوعی که توگمان کردی از دید پیشوایان و زعمای علم پیش از تو مخفی مانده بود؟ و چرا دانشمندان علمِ بلاغت آن را مورد تخطئه قرار داده‌اند و حال آن‌که آنان هم از دانش خویش جز کشف و پرده‌برداری از «اعجاز قرآن» قصد دیگری نداشتند؟ و همچنین ایشان به «عصر نزول قرآن» از من و تو نزدیکتر بودند؟ و چه چیز موجب گردید که عقلهای بلیغه را از پیمودن «راه و روشی» که تو پیمودی باز دارد؟ بنابراین تو جز برای ایجاد جنگ و جدال برنخاسته‌ای و نسبت به اثبات مسأله «اعجاز قرآن» در دوران قدیم و روزگار جدید، توجّهی نداری!

و حال باید بدین پرسش پاسخ بگویم، ولی مناسب می‌بینم در جواب به این