- اشاره 1
- «مقدمه دکتر محمد عبدالله دراز» 12
- درباره مقدّمه استاد محمود محمّد شاکر» 20
- فصلی در اعجاز قرآن (از استاد محمود محمّد شاکر) 21
- میدان جنگ نظامی- میدان نبرد فرهنگی 25
- نبرد فرهنگی و عقل جدید: 27
- تحدّی به لفظ، اسلوب و نحوه بیان 33
- ویژگیهای اعجاز قرآن 41
- بلندترین قلّههای باشکوه شعر جاهلی 49
- اهل جاهلیّت: 55
- تفسیر به رأی 60
- اصلاح پایان امّت اسلامی، به اصلاح آغاز آن! 71
- اشاره 76
- مقدمه مؤلف 76
- الف- عوامل تاریخی: 78
- اشاره 78
- پوزیتویسم و مسئله تفسیر قرآن: 83
- ب- عوامل مربوط به «شیوه»: 88
- اشاره 88
- استنباط معیاری اصیل از قرآن، از دیدگاه «پدیده شناسی»: 98
- اشاره 104
- پدیده قرآنی 104
- مذهب مادّی 110
- مذهب غیبی 117
- اشاره 121
- نهضت پیامبری 121
- مبدأ نبوّت 125
- نبوت راستین و ادعای نبوت 128
- «ارمیاء» و پدیده ذاتی 137
- نقد مصادر شناخت یک مذهب 144
- اصول اسلام «منابع» 144
- ارتباط ذات «محمّدی» با پدیده قرآنی 154
- دوران جوانی (ازدواج و عزلت) 166
- اندیشه عرفانی گروه «حُنفاء» و عزلت پیامبر اسلام 9 169
- عصر قرآنی 1- دوره مکّه 176
- عصر بعثت 176
- مرگ ابوطالب و خدیجه 185
- به زودی بانگ جهاد بلند میشود 191
- چگونگی وحی 201
- باورهای شخصی حضرت محمّد (ص) 206
- جایگاه شخصیّت محمّد (ص) در پدیده وحی 220
- اندیشه محمّد (ص) 227
- پیام 234
- خصائص ظاهری وحی 237
- اشاره 237
- الف: نزول تدریجی وحی 238
- ب: وحدت کمّی قرآن 242
- نمونهای از وحدت تشریعی قرآن 244
- «نمونهای از وحدت تاریخی قرآن» 245
- شکل ادبی قرآن 247
- محتوای پیام 252
- «ارتباط میان قرآن و کتاب مقدّس» 254
- تاریخ وحدانّیت 263
- داستان یوسف در قرآن و کتاب مقدّس 265
- «نتایج مقایسه میان دو روایت» 313
- بررسی انتقادی مسأله همگونیهای قرآن با کتاب مقدّس 316
- تحلیل و بررسی تئوری نخست 316
- تئوری دوّم 320
- جدول آماری آیات قرآنی 332
- «مسائلی که عقل در آن راه ندارد»: «فواتح سُوَر» 332
- قرآن و شخصیّت پیامبر (ص) 335
- «هماهنگیهای موجود میان قرآن و حقایق علمی» 340
- مجازات قرآنی 352
- «ارزش اجتماعی مفاهیم و اندیشههای قرآنی» 355
- راهنمای اعلام:- کسان- کتابها- مکانها 359
مسأله، داستان دیگری را نقل کنم، داستانی نه بهطور تفصیل، بلکه بهطور مختصر تا آنجا که حتّیالمقدور خللی در حکایت آن ایجاد نگردد و این دیگر بر شنونده این قصّه است که تا میتواند غفلت را از خویشتن خویش دفع کند.
اهل جاهلیّت:
کسانی که آنان را برای تو توصیف کردم و منزلت و مقام آنها را نسبت به «بیان» برشمردم ... و نیز چگونگی قدرت ایشان بر تصریف و گرداندن بیان به وسیله زبانهایشان، و تمکّن ایشان در چشیدن بیان با دقیقترین حسّی که در وجود و قلوبشان به ودیعت نهاده شده، و علم آنها به اسرار و رموز بیان ... و بالاخره درک عمیق و ریشهدار ایشان در تمیز و فصل بیانی که از سنخ کلام بشر است و آنچه که از سنخ آن کلام نیست ... اینها اهل جاهلیّت هستند. کسانی که به زبان خودشان «کتابی» از آسمان بر آنها فرود آمد، کتابی که در «آیات و نشانههای خداوند» چونان «عصای موسی» و شفا بخشیدن به کور مادرزاد و مبتلا به بیماری پیسی (1) در آیات و معجزات انبیای سلف،(حضرت عیسی(ع)) میباشد، کتابی که تلاوت آیات آن برگوشهای ایشان، «برهان قاهری» بود بر اعجاز آن و آنها را ملزم میساخت تا به نزول آن از آسمان بر قلب مردی از میان خودشان اعتراف نموده و اقرار کنند که وی از جانب خدا فرستاده شده و بر آنهاست که از او پیروی کرده، دعوت و رسالتش را اجابت نمایند ... و هرگاه نبوّت وی را مورد تکذیب و انکار قرار دهند مورد «تحدّی» قرار میگیرند تا مثل آنچه را که شنیدهاند، «در نظم و بیان» بیاورند و بر این تحدّی در آیات بسیاری از آن کتاب اصرار و پافشاری شده است. ولی آنها تفاوت، جدایی و امتیاز آن را نسبت به «بیان بشر» در وجدانهای بی آلایش خویش درک نمودند و برای نگهداری جانب حق و عدم تجاوز بدین حقّ مسلّم و بر اساس «انصافشان نسبت به بیان» بهناچار ترک معارضه نمودند ...
(تاریخ گواه است) که کینه توزترین آنها در خصومت و عناد، یکی پس از دیگری به دعوت پیامبر(ص) لبّیک گفته و در برابر این واقعیّت که این کتاب، کلام خدا است، و این مرد، پیامبر خداست، سر تسلیم و اقرار فرود آورده تا آنجا که هر روز و پشت سرهم تعداد مؤمنان به «آئین محمّد(ص)» رو به فزونی میگذارد و در اندک زمانی مشاهده کردیم که دیگر هیچ خانهای در اهل جاهلیّت پیدا نمیشد مگر اینکه
1- وَ أُبْرِئُ الأَکْمَهَ وَ الأَبْرَصَ ...(سوره آل عمران/ 48)