پدیده قرآنی صفحه 57

... بالاخره «جزیره العرب» همانند کندوی زنبور عسل از زمزمه قرآن پرشد و سامعه جاهلیّت دیروز را به خضوع واداشت، خضوع در برابر آنچه از آیات خداوندگار آفریننده، برای ایشان تلاوت می‌گشت، و زبانهای جاهلیّت دیروز، به فروتنی و تواضع گرایید و به وسیله این قرآن، به عبودیّت و بندگی اعتراف کرد. بندگی پروردگاری که «لغت» ایشان را برای کلام ذات منزّه‌اش، برگزید ..

جزیره‌العرب چونان اقیانوسی به وسیله ایشان از تکبیر و تسبیح و تهلیل موج برداشته و طوفانی شد ... و در هر حال، ایستاده و نشسته، در آنجا که بالا می‌رفتند و در آن دیار و وادی که فرود می‌آمدند، صبحگاهان و به‌هنگام عصر، شب هنگام و سحرگاهان، تلاوت قرآن می‌نمودند ... سیره پیامبر(ص) خویش را پیشاروی خود قرار داده و از آن پیروی می‌کردند ...

و کوتاه سخن این‌که:

از قلبها و نفوس و عقلها و زبانهای خویش پرده تاریک جاهلیّت را برکندند و با زبانها و عقول و نفوس و قلوب خود در نور اسلام داخل گردیدند ...

و سپس قرآن با ایشان در هر سمتی به‌پرواز درآمد، همه مردم را، چه سیاه‌پوست و چه سرخ‌پوست را به‌شهادت «لا الهَ الّا اللهِ وَ مُحَمَّدٌ رَسوُلُ الله» دعوت می‌کردند ... در حالی که با خود این کتاب را(که بیان آن در قبال بیان بشر، معجزه بود) حمل می‌نمودند، کتابی که با زبان خود آنها نازل گردید (1) ... کتابی که حجّت و هدایت برخلق بود (2) و توده‌ها را از تاریکی‌ها خارج ساخته و به‌سوی نور رهنمون بود (3) ...

از جمله مسائل ایشان در این هنگام همان است که «ابن سلام» آن را در کتاب «طبقات فحول الشعراء (4)» توصیف نموده است. وی گفتار «عمربن الخطاب» را پیرامون اهل جاهلیّت نقل می‌کند:

«شعر، علم این گروه بود که هیچ علمی صحیحتر از آن برای ایشان نبود».

و سپس خود حاشیه‌ای برکلام عمر می‌زند:

«اسلام آمد و عرب را از شعر منصرف ساخت، و ایشان را به امر جهاد در راه خدا و

1- بِلِسان عَرَبی مبینٍ ..
2- .... هُدًیّ للناس ...
3- یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّورِ ...
4- قاسم بن سلام هروی خزاعی از بزرگان دانشمندان حدیث و لغت و فقه است که معروفترین کتابها و آثار وی «غریب المصنف»، و «طبقات الشعراء»، «القرآت» و «الاموال» می‌باشد./ مترجم/