پدیده قرآنی صفحه 98

استنباط معیاری اصیل از قرآن، از دیدگاه «پدیده شناسی»:

... این دو مفهوم (1) برای اعجاز، صفات معیّن و ویژگی‌های مشخّصی را بر آن می‌افزاید:

اوّلًا- اعجاز به عنوان برهان باید در سطح ادراک همگان باشد، چون در غیر این صورت فایده‌ای که برآن باید مرتّب باشد از دست خواهد داد، زیرا هیچ‌گونه ارزش منطقی برای برهانی که مافوق ادراک خصم باشد، متصوّر نیست و احیاناً از روی حسن نیّت آن را انکار می‌کند ...

ثانیاً- از این جهت که اعجاز وسیله‌ای است برای تبلیغ دین، باید مافوق طاقت و توان همگان باشد ...

ثالثاً- از حیث زمان، تأثیر اعجاز باید درآن محدوده زمانی قرار گیرد که تبلیغ دین به آن نیازمند است.

صفات و خصائص سه گانه فوق نوع ارتباط اعجاز با دین را مشخّص می‌سازد، ارتباطی که بنابر اختلاف ضرورت‌های تبلیغ نسبت به آئینی تا آئین دیگر(همان‌طور که به‌زودی بیان خواهیم نمود)، گوناگون خواهد بود ...

(آنچه را که بیان نمودیم) مقیاس عامّی است که بر مفهوم «اعجاز» در همه ظروف و زمینه‌های احتمالی نسبت به ادیان آسمانی، تطبیق می‌کند.

پس اگر آن را مثلًا در محدوده رسالت موسی(ع) مورد مقایسه قرار دهیم، خواهیم یافت که خداوند متعال برای این رسول دو معجزه «ید بیضاء» و «عصا» را برگزید (2)، و آنگاه که ما در ماهیّت این دو معجزه تأمّل می‌کنیم آنها را از سنخ «برهان» حضرت موسی(ع) می‌یابیم که پروردگار به وسیله آن دو، پیامبر خویش را در ابلاغ رسالتش یاری نمود.

معجزات «ید بیضاء» و «عصا» به سه خصیصه زیر متّصف می‌باشند:

1- این دو معجزه در سطح علم فرعون و فرعونیان نبود، بلکه در سطح علم و
1- به عنوان حجّت و دلیل در قبال دشمنان دین که ایشان را عاجز و ناتوان سازد، و به عنوان وسیله‌ای از وسایل تبلیغ آن آیین آسمانی .../ مترجم/
2- البتّه به تصریح قرآن کریم، به حضرت موسی 7 نُه معجزه داده شده بود: وَ لَقَدْ آتَیْنا مُوسی تِسْعَ آیاتٍ بَیِّناتٍ ... سوره اسرا/ آیه 101- منتها «یدبیضاء» و «عصا» دو معجزه مهم و عمده از معجزات نه گانه آن حضرت بوده‌اند .../ مترجم/