- ستایشگری پروردگار در خور کیست؟ 1
- نعمتهای خدا را نمی توان شمرد 11
- حق خدا را نمی توان ادا کرد 20
- حق خداوند بر مردم چیست 21
- چرا بشر نمی تواند حق خدا را ادا کند 23
- چگونه می توان حق خداوند را ادا نمود 23
- اندیشه ها به کنه ذاتش نرسد 27
- ادراک از راه حواس ظاهری 28
- ادراک از راه آثار 28
- صفات خدا را حدی و نهایتی نیست 31
- آفرینش موجودات 41
- پخش بادها 46
- فایده کوهها 58
- دین و مراتب کمال آن 66
- بیان نتیجه آخرین بخش از جمله نهم 81
- خداوند قابل اشاره و شمارش نیست 85
- اشاره ی حسی 85
- اشاره ی عقلی 86
- خدا جایی ندارد و جایی هم خالی از او نیست 89
- وجود خدا حادث و مسبوق به نیستی نیست 95
- خدا با همه چیز هست و از هیچ چیز جدا نیست 97
- فعل خدا 102
- بینائی خدا 104
- خدا در تنهائیش نیاز به مونس نداشت 107
- چرا خداوند مونس آرامش بخش نمی خواهد 108
- ایجاد خدا 111
- پی گیری گفتار پیشین 116
- علم و احاطه خدا پیش از آفرینش 122
بگو اسلام آوردنتان را بر من
منت نگزارید بلکه خدا بر شما منت دارد که شما را به سوی ایمان راهنمائی کرد).
با این توضیح مسلم است که این نعمت هدایت نیز حق بزرگی برای خداوند بر عهده ی آدمیان است.
*****
(1) آیه ی 17.
چگونه می توان حق خداوند را ادا نمود
ادا کردن حق احسان هر احسان کننده و حق نعمت هر ولی نعمتی این است که انسان درباره ی او احسانی همانند احسان او یا انعامی نظیر انعام او انجام دهد، مثلا اگر کسی حاجتی از شما برآورد شما هم باید حاجت او را برآورید و اگر کمکی به شما بکند شما هم باید بوی کمک کنید و اگر نعمتی بشما بخشد شما هم او را از نعمت برخوردار کنید. و البته این امر در مورد انسانها ممکن است تحقق پذیر باشد چون عموما بیکدیگر نیازمندند ولی هر گاه ولی نعمت و احسان کننده به انسان کسی باشد که هیچگونه نیازی در او نباش چگونه ممکن است حق نعمت و احسان او را ادا نمود؟
چرا بشر نمی تواند حق خدا را ادا کند
با توضیحی که درباره ی اداء حق داده شد، این مسئله روشن گردید که انسان به دو جهت نمی تواند حق خدا را ادا کند، اول اینکه آفریدگار جهان و ولی نعمت انسان غنی بالذات و کامل از همه ی جهات است و نیاز و کمبودی در او نیست تا بشر در مقابل نعمتهای او رفع نیاز و کمبود او را بکند و دیگر اینکه انسان از آوردن همانند نعمتهای