- امام علی از زبان یاران[1] 1
- عمرو بن حمق و معاویه 2
- حجر و معاویه 2
- عدی بن حاتم و معاویه 3
- ابوطفیل عامر بن واثله و معاویه 4
- هانی و معاویه 4
- صعصعه و معاویه 5
- خالد بن معمّر و معاویه 6
- جاریه بن قدامه و معاویه 7
- شریک حارثی و معاویه 8
- ضراره بن ضمره 9
- بکاره هلالیه 10
- دارمیه حجونیه 13
- سوده همدانی بنت عماره بن اشتر 15
- امّ الخیر باقیه بنت حریش 18
- اروی بنت حارث بن عبدالمطّلب 21
*****
حام یکی از فرزندان نوح (ع) و برادر سام بوده است.
العقد الفرید، ج 1، ص 352.
سوده همدانی بنت عماره بن اشتر
عمر رضا کحّاله گوید: وی یکی از زنان شاعر عرب و دارای فصاحت و بیان بود. بر معاویه بن ابی سفیان وارد شد و اجازه خواست، او را اجازه داد، چون داخل شد سلام کرد، معاویه گفت: چطوری ای دختر اشتر؟ گفت: خوبم ای امیرمؤمنان! معاویه گفت: تویی که به برادرت گفتی:
شهِّر لفعل أبیک یا ابن عماره
یوم الطّعان و ملتقی الأقران
وانصر علیّاً والحسین و رهطه
واقصد لهند و ابنها بهوان
إنَّ الإمام أخا النَّبیِِّّ محمّد
علم الهدی و مناره الاًّیمان
فقُدِ الجیوشَ و سِر أمامَ لوائه
قدماً بأبیض صارم و سنان
«تو نیز مانند پدرت در روز جنگ و برخورد همرزمان تیغ برکش»،
«و علی و حسین و قوم او را یاری ده و برهند و پسرش برای خوار کردن آنان بتاز».
«این امام که برادر محمّد پیامبر خداست پرچم هدایت و منار ایمان است».
«پس پیشاپیش لشکر
حرکت کن و با شمشیر آبدیده و نیزه در جلو پرچم او بر دشمن بتاز».
سوده گفت: آری به خدا، مانند منی از حق روی نمی گرداند و به دروغ عذر خواهی نمی کند. معاویه گفت: چه چیز باعث این کارت شد؟ گفت: دوستی علی(ع) و پیروی حق. معاویه گفت: به خدا سوگند که من اثری از علی بر تو نمی بینم. سوده گفت: ای امیرمؤمنان! سر مُرد، و دم بریده شد، دست از یاد آوری امور فراموش شده و تکرار گذشته بردار. معاویه گفت: هرگز، هیچ گاه آن موقعیت برادرت و مصائبی که از قوم و برادرت دیدم فراموش نخواهد شد. سوده گفت: به خدا راست گفتی ای امیرمؤمنان! برادرم کسی نیست که مقامش بر کسی پوشیده بماند و جایگاهش فرودست باشد، اما مطلب همان است که خنساء گفته است:
و إنَّ صخراً لتأتمّ الهداه به
کأنَّه علم فی رأسه نار
«صخر کسی است که رهنمایان از او پیروی می کنند، گویی او پرچمی است که مشعلی بر سر آن است».
من امیرمؤمنان را به خدا سوگند می دهم و از او می خواهم که مرا از آنچه معافیت