تجوید فرقان صفحه 112

اماله الف ، اشمام ، ...(1)

و طبیعهً تا حدودی می توان گفت مباحث «السبعه فی القراءات» بیانگر اصل نظرات قرّاء سبعه(2) که خود بعضاً در فنّ قرائت نیز تألیف داشته اند، می باشد چرا که ابن مجاهد اوّلین کسی است که قرّاء سبعه را با مقیاس های خود،(3) از میان چهل نفر از قرّاء صاحب اثر در قرائت قبل از خود که اوّلینش یحیی بن یعمر (ت 90 ه ق) می باشد، برگزیده است.(4)

بنابراین آن چه از صفات حروف که در نظر قرّاء سبعه مورد توجّه بوده و در کتب معتبر قراءات (سبع، عشر)(5) انعکاس یافته و گزارش شده و امروزه نیز در کتب تجویدی مطرح است، جز مواردی اندک که اشاره شد، همان است که علمای لغت و نحو به آن رسیده اند.

پی گیری منشأ پیدایش چند «صفت» دیگر

نَبْر

واژه «نَبْر» یا «نَبْره» (که در آواشناسی به معنای تکیه آمده است) مکّی (ت437هق)

1- 1. السبعه فی القراءات، ص 107، 108، 170، 322 و...
2- 2. همه قرّاء سبعه تا پایان قرن دوّم درگذشته اند.
3- 3. ر.ک : بحث ضوابط تشخیص قرائت صحیح و معتبر
4- 4. ر.ک : مقدمه ای بر تاریخ قراءات قرآن کریم، ص 40-46
5- 5. از قبیل: حجه القراءات ابوزرعه (ت 410 ه ق)؛ الکشف عن وجوه القراءات السبع، مکّی بن ابی طالب (ت 437 ه ق) التیسیر فی القراءات السبع، ابوعمرو عثمان بن سعید دانی (ت 444 ه ق)، الاقناع فی القراءات السبع، احمد بن علی الغرناطی ابن البازش (ت 540 ه ق) النشر فی القراءات العشر، ابن الجزری (ت 833 ه ق) تهذیب القراءه، ابراهیم پور فرزیب (تألیف، چاپ اوّل، 1368 ه_ ش)؛ القراءات العشر المتواتره، محمد فهد خاروف (چاپ دوم، 1414 ه ق). - جهت اطلاع از مباحث تجویدی غالب کتب مذکور، ر.ک : پژوهشی پیرامون تاریخ علم تجوید، ص 88 و 90 و 96.