تجوید فرقان صفحه 123

اذلاق / اصمات

برخی برای حروفی که دارای صفت اذلاق هستند رمز «فَرَّ مِن لُبّ»(1) را وضع نموده اند که در مقابل بقیه «مصمه» خواهند بود.(2)

قَلقَلَه

بسیاری از علمای تجوید «قلقله» را، پنج مورد دانسته و برخی آن ها را در کلمات رمزی چون «قد طبج»، «طبق جد» یا «جد قطب»، «قُطبُ جَدٍّ»(3) ذکر نموده اند.(4)

ضمناً ابن جزری (ت 833 ه ق) نیز کلمه رمز «قطب جد» را مطرح نموده است.(5)

ادغام (نون ساکنه و تنوین)

نون ساکنه و تنوین که در نزد تعدادی از حروف با ادغام خوانده می شوند برخی(6) آن ها را شش حرف دانسته و رمز «یَرْمَلونَ»(7) و برخی دیگر(8) «وَ لِنَمیرَ»(9) را برای آن ها در نظر گرفته اند.

البته ابو عمرو دانی (ت 444 ه ق) تعداد آن ها را پنج حرف مجتمع در کلمه «لَمْ یَرَوْ»(10) برشمرده، و گفته است قرّاء حرف ششمی نیز بر آن ها افزوده اند که آن «نون»

1- 1. یعنی: از عاقل فرار کرد!.
2- 2. القبس فی علم التجوید، ص 152 به نقل از «المنح الفکریه»، ص 17، از علی القاری بن سلطان محمد (ت 1014 ه ق)، و نهایه القول المفید، ص 52.
3- 3. یعنی: محور بزرگی و عظمت. و یا به قولی، ستاره بخت و اقبال. [ر.ک: حلیه القران، 2/98؛ سرالبیان، ص171]
4- 4. الدراسات الصوتیه...، ص 304 به نقل از ابوشامه (ت 665 ه ق) در «ابراز المعانی» باب مخارج حروف، ص 12. و نیز مکّی (ت 437 ه ق): الرعایه، ص 100؛ الدانی (ت 444 ه ق): التحدید، 19 ظ؛ عبدالوهاب القرطبی (ت 462 ه ق): الموضح، ص 157 ظ؛ سمرقندی (ت 780 ه ق): روح المرید، ص 126 ظ.
5- 5. النشر فی القراءات العشر، 1/203.
6- 6. مکّی (ت 437 ه_ ق): الرّعایه، ص 237.
7- 7. یعنی: ریگ می اندازند (در دیگ).
8- 8. قرطبی (ت 462 ه ق): الموضح، 170 ظ.
9- 9. یعنی: و برای این که خوراک تهیه نماییم.
10- 10. یعنی: ندیده اند.