تجوید فرقان صفحه 141

- ابن کثیر مد منفصل را فقط به قصر، و مد متصل را به توسط قرائت کرده است.(1)

پیشینه مدّ

اشاره

-2

تفصیل سابقه مدّ در توجّهات علمای عربی و تجوید

تعریف مدّ

اصل مدّ در لغت «افزونی، زیاد شدن» بیان شده است.(2) گروهی از علمای تجوید(3) در مورد تعریف مدّ اظهار نظر نموده که خلاصه تعریف آنان از مدّ عبارتند از:

«کشش حروف مدّی بیش از حدّ طبیعی آن هاست (که آن با بودن سبب حاصل می شود) و حدّ طبیعی آن است که حرف مدّ بدون آن برپا نمی شود.»(4)

حروف مدّ

ابن جنّی (ت 392 ه ق) حروف سه گانه مدّ را از نظر وسعت مخرج متفاوت دانسته است.(5)

ابن بازش (ت 560 ه ق) گفته است حروف مدّولین به تنهایی (بدون سبب) به قصر و بدون اشباع خوانده می شوند و اختلافی در آن نیست. و از نظر قابلیت کشش

1- 1. ر.ک : کتب اختلاف قراءات از قبیل: النشر، التیسیر، از جمله «تهذیب القرائه»، (پور فرزیب)، ص 81 .
2- 2. عبد الدائم الازهری (ت 870 ه ق): الطرازات المعلمه، ص 50.
3- 3. مرادی (ت 749 ه ق): المفید، ص 104؛ ابن جزری (ت 833 ه ق): النشر، 1/313؛ الطرازات المعلمه [پیشین] ص 50؛ قسطلانی (ت 923 ه ق): اللالئ السنه، ص 26 ظ؛ طاش کبری زاده (ت 968 ه ق): شرح المقدمه الجزریه، ص 31 ظ؛ ابن بلبان (ت 1083 ه ق): بغیه المستفید، ص 56؛ نابلسی (ت 1143 ه ق): کفایه المستفید، ص 12 ظ.
4- 4. الدراسات الصوتیه...، ص 522 و 523.
5- 5. ر.ک : سرّ صناعه الاعراب، 1/8 .