تجوید فرقان صفحه 163

سیری در پیشینه وقف و ابتداء

اهمیّت و پیشینه وقف و ابتداء

«وقف» در تلاوت قرآن کریم، سابقه ای کهن و برخاسته از قرآن آموزی و تعلیم رسول اعظم اسلام صلی الله علیه و آله به اصحاب گرامش دارد، به طوری که سرآمد نزدیک ترین صحابه به آن حضرت صلی الله علیه و آله یعنی امیر مؤمنان علی بن ابی طالب(1) (شهادت 40 ه ق) در بیان نورانی و فصیحش از «ترتیل» که در این کتاب مکرر از آن یاد شده «معرفه الوقوف/(2) حفظ الوقوف»(3) یعنی شناخت و رعایت مواضع وقف را، نیمی از ترتیل دانسته است.

1- 1. قابل توجّه این که داناترین صحابه نسبت به قرآن امام علی علیه السلام است زیرا که ایشان به طور مطلق مردمان را مورد خطاب قرار داده و از آنان می خواهد که هر چه می خواهید از من بپرسید... «اَیُّهَا النّاسُ سَلونی قبلَ اَنْ تَفْقِدونی» (نهج البلاغه، خطبه 189) و نقل شده است که هیچ یک از صحابه جز امام علی علیه السلام چنین خطابی در توانشان نبوده است؛ «عن سعید بن مسیب قال: لم یکن أحد من اصحاب النبی صلی الله علیه و آله یقول: سلونی الّا علی». [القران الکریم و روایات المدرستین، 2/549 به نقل از: تاریخ ابن عساکر، 3/24] و نزدیک ترین صحابه به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نیز امام علی علیه السلام است، و در این باره پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در حجّه الوداع فرموده است: «علیٌّ مِنّی و اَنَا مِنْ عَلیِّ و لا یؤدّی عنّی ِالّا اَنَا و عَلی » یعنی: علی از من است و من از علی هستم و ادای رسالت نمی کند از جانب من، مگر خود من یا علی. [نقش ائمه در احیاء دین، 1/99 به نقل از: صحیح ترمذی 5/636، ح 3719؛ سنن ابن ماجه، 1/44، ح 119؛ المسند، 4/164؛ تاریخ الخلفاء، 169]
2- 2. «الترتیل، تجوید الحروف و معرفه الوقوف». [النشر، 1/225 و 209؛ منار الهدی، ص 5]
3- 3. «الترتیل، حفظ الوقوف و بیان الحروف» [این مورد را سمرقندی (ت 780 ه ق)؛ در روح المرید (ص 137 و) گفته است امام علی علیه السلام این بیان را از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در معنی آیه (مزّمّل، 4) روایت کرده است؛ ر.ک : الدراسات الصوتیه...، ص 14].