تجوید فرقان صفحه 173

عاصم (؟-128 ق)، معتقد است هر جا کلام از نظر لفظ و معنی تمام باشد وقف بر آن نیکوست (وقف تام). ابوالفضل رازی (ت 454 ه ق) گفته است: عاصم به حُسن ابتدا پایبند بود.

ابوعمرو (70-154 ق) به تأسّی از سنّت پیغمبر صلی الله علیه و آله در وقف بر انتهای آیات تعمّد داشته است.

حمزه (80-156 ق) معتقد است هر جا نفس قطع شود جایز است بر آن کلمه وقف گردد، زیرا قرائت او با تحقیق و مدّ طویل بوده است؛ لذا نفسش تا محلّ وقف تامّ یا کافی نمی رسید، و یا به این دلیل که تمام قرآن نزد او مانند یک سوره بود.

نافع (70-169 ق) در وقف و ابتداء به تناسب و نیکو بودن معنی توجّه داشت و بر این مبنا وقف می نمود.

کسایی (119-189 ق) تمام شدن کلام از حیث لفظ و معنی را مبنای وقف خود می دانست.(1)

سابقه علائم وقف

علائم «وقف» از ابداعات قرّاء بوده است به نظر می رسد اوّلین کسی که دست به وضع علامتی برای نوعی از وقف زد ابوالفضل رازی (371-454 ق) است. ایشان رمز «مَعَ» یا «معاً» و یا دو مجموعه سه نقطه ای «\ \» مأخوذ از نون وقاف در واژه معانقه را برای وقف «مُعانَقه» یا «مُراقَبه» وضع نمود، و این علامت بالای مواضع این نوع وقف در قرآن گذارده می شود.(2)