تجوید فرقان صفحه 174

مدّتها پس از «رازی» شیخ عبداللّه ابو جعفر سجاوندی غزنوی (ت 560 ه ق) مفسّر، نحوی، مقرئ از قرّاء اهل سنّت، شش علامت و رمز برای «وقف» وضع نمودند که عبارتند از:

م(علامت وقف لازم) - ط (وقف مطلق) _ ج (وقف جایز) - ز (وقف مجوّز) ص (وقف مرخّص) _ لا (وقف ممنوع).(1)

و نقل شده است که توسط متأخّرین از اساتید علم قرائت از جمله تاج القرّاء شیخ مصدّر بخاری (ت ؟) نیز علائمی برای وقف وضع گردیده و به رموز سجاوندی افزوده شد که عبارتند از:

قف (غالباً به جای ط) _ س (علامت سکت) _ قفه (نشانه وقف به طریق سکته که طولانی تر از س می باشد و کاربرد آن در کلمه «فَانطَلَقا» آیات 71، 74، 77 سوره کهف است) _ ق(قیل عَلیه الوقفُ) _ قِلا (قیل لا وَقَفَ علیه) _ صِل (به جای لا) صِلی (الوصل اولی من الوقف به جای ز) _ صِقْ (وصل به ماقبل) _ صِبْ (وصل به مابعد) - جه (وَجْهٌ لهُ فی الوقف، مانند ص علامت وقف مرخّص است) _ ک نشانه «کذلک» و تساوی حکم با محل ماقبل آن است، یعنی باوقف قبلی یکسان است).(2)

در سال 1342 هجری قمری بنابر پیشنهاد گروهی از دانشمندان مصری، علائم و نشانه های ذیل به منظور اتّحاد و اتّفاق رموز وقف و ابتداء در همه قرآن های آن کشور برگزیده شده عبارتند از: