تجوید فرقان صفحه 282

و خلاصه این که تغییر به واسطه تقدیم و تأخیر یا تبدیل در «استعاذه» به مراعات اصل معنی، بنابر آن چه که در احادیث آمده، مانعی ندارد که گفته شود.(1)

جهر و اخفای «استعاذه»

دیدگاه دو تن از صاحب نظران مشهور علم قرائت:

حافظ ابوعمرو الدانی (ت 444 ه ق) صاحب کتاب «التیسیر» می گوید: مخالفتی نمی بینم در ظاهر و آشکار خواندن «استعاذه» در شروع (افتتاح) قرائت قرآن و هم چنین در آغاز قرائت هر خواننده قرآنی، چه در حضور شنونده باشد و چه در حالت مطالعه و یا تعلیم، در تمامی قرآن، جز «نافع» و «حمزه».(2)

ابن الجزری (ت 833 ه ق) صاحب کتاب «النشر»: در نزد پیشوایان قرائت و تمامی قرّاء، جز «حمزه» و تنی چند «استعاذه» را به ظاهر و آشکار خوانده اند.(3)

دیدگاه «نافع» و «حمزه» دو تن از قرّاء سبعه:

الف) نافع، در سراسر قرآن استعاذه را آهسته می گفته است.

ب) از حمزه نیز همچون نافع رسیده است؛ لکن دو راوی مشهور «حمزه» تفصیل قائل شده اند؛

- «خَلَف»: او (حمزه) به ویژه در اوّل فاتحه الکتاب استعاذه را به جهر، و در شروع از جاهای دیگر قرآن، آن را به اخفا می خواند.

- از «خَلّاد» روایت شده که: جهر یا اخفای استعاذه در تمام قرآن جایز است.(4)

1- 1. التفسیر الاثری الجامع، 1/305.
2- 2. النشر...، 1/252 به نقل از کتاب «جامعه»؛ و نیز ر.ک : التفسیر الاثری الجامع، 1/300.
3- 3. همان.
4- 4. تجوید جامع، ص 40 به نقل از: الوافی فی شرح الشاطبیّه فی القراءات السبع، ص 44.