تجوید فرقان صفحه 291

احکام «بسمله» در شروع قرائت

ابتدای سوره ها

اشاره

- برائت (توبه): در آغاز سوره توبه قاری نباید اختیاراً و تعمّداً «بسمله» بگوید؛ در این حال کار حرامی را مرتکب شده است، چرا که خود مصاحف شریف، روایات،(1) قرّاء مشهور،(2) فقهای عظام،(3) مفسّران،(4) و دیگر دانشمندان علوم قرآنی(5) همگی بر عدم «بسمله» در ابتدای سوره توبه گواهی داده اند.

- بقیّه سوره ها: ضمن این که همه قرّاء سبعه در ابتدای قرائت از اوّل هر سوره «بسم اللّه الرّحمن الرّحیم» را خوانده اند،(6) اگر قاری تلاوتش را که فی نفسه مستحب است، از ابتدای هر یک از سوره ها جز توبه آغاز نماید، به اجماع علمای امامیّه واجب است «بسمله» را هم تلاوت کند.(7)

ابتدا از آیات «میانی»

ابتدا از آیات «میانی»(8) سوره ها

- برائت (توبه): از صاحب نظران علم قرائت مثل «ابن جزری» در این باره چنین گزارش شده است؛

1- آغاز نمودن به آیه ای از آیات میانی سوره توبه را کمتر کسی متعرّض شده که
1- 1. به نمونه ای از آن اشاره می شود؛ از علی علیه السلام آورده اند که فرمود: سوره ی برائت (توبه) در حالی که «بسم اللّه...» در اوّل آن نبود نازل شد؛ زیرا «بسم اللّه...» برای امان و رحمت است، حال آنکه نزول این سوره برای رفع امان و قتل مشرکین است. [مجمع البیان، ج 5-6، ص 4]
2- 2. ر.ک : النشر فی القراءات العشر، 1/259؛ التیسیر فی قراءات السبع، ص 17.
3- 3. ر.ک : العروه الوثقی، 2/502؛ تحریرالوسیله، 1/165.
4- 4. ر.ک : التفسیر الاثری الجامع، 1/323؛ مجمع البیان، ج 5-6، ص 4.
5- 5. ر.ک: الاتقان فی علوم القرآن، 1/343.
6- 6. تهذیب القراءه، ص 26؛ التیسیر، ص 18.
7- 7. ر.ک : العروه الوثقی، 2/205؛ تحریرالوسیله، 1/165.
8- 8. منظور از آیات میانی، آیات بعد از اوّلین آیه در هر سوره است.