کتابخانه بالقرآن

تجوید فرقان صفحه 298

صفحه 298

چگونگی آغاز قرائت از کلمات ابتدا به ساکن

- مشخّصه (مصادیق) کلمات ابتدا به ساکن:

کلمات ابتدا به ساکن در قرآن کریم (عربی) به ظاهر بیشتر در حوزه های زیر که اشاره می شود، قرار می گیرند:

1- کلماتی (اسم، فعل، حرف) که ابتدا به همزه وصل (ا)(1) باشند، ابتدا به ساکن محسوب می شوند چرا که همزه وصل به خودی خود حرکتی ندارد و هنگام شروع قرائت از این نوع کلمات طبق قاعده با حرکت عارضی «اَ اِ اُ» یا «اَ اِ اُ» که در کلمات قرآنی مضبوط است، خوانده می شوند.

و ضمناً حرف پس از همزه وصل نیز ساکن و یا مشدّد است؛ مانند:

ابْن î اِبْن؛ العِلْمî اَلْعِلْم؛ الشَّمْسî اَلشَّمْس؛ اتَّخَذُواî اِتَّخَذُوا؛ انْصُرْنیî اُنْصُرنی؛ الْî اَلْ.

- در قرآن ها این نوع همزه به سه نماد « ا- ا- اَ اِ اُ» قابل تشخیص است، ضمنا گاهی در شرایطی، که اندک است همزه وصل محذوف می باشد.

در مقابلِ همزه وصل، همزه دائما خوانا و متحرّک به نام «همزه قطع» وجود دارد

1- 1. علامت وصل برگرفته از حرف اوّل «صِلْ» یعنی وصل کن (به وصل بخوان)، و یا مأخوذ از صادِ کلمه «وصل» می باشد. شکل اصلی همزه قطع که خلیل بن احمد فراهیدی (ت 175 ه. ق) آن را از سر حرف «عین» اقتباس نموده، در واقع علامت آن نیز منظور گردیده است. [ر.ک موسوعه النحووالصرف...، ص 7 و 647؛ رسم المصحف و شیوه های علامت گذاری در قرآن، ص 250 و 335 به نقل از قواعد املای عربی، ص 82]