- اشاره 7
- الف _ تهیه و نگهداری قرآن در منزل 20
- اشاره 20
- ب _ نظر و استماع به قرآن 21
- تأکید بر تلاوت و قرائت 24
- ج _ تلاوت (قرائت)قرآن 24
- اشاره 26
- 1. طهارت 26
- آداب تلاوت 26
- آداب ظاهری قرائت قرآن 26
- 3. درود و صلوات بر آورنده وحی 27
- 2. استقبال قبله 27
- 5. افتتاح به «استعاذه» و «تسمیه» 28
- استعاذه 28
- 4. دعای افتتاح تلاوت 28
- تسمیه (بسمله) 29
- سبب مقدم داشتن «استعاذه» بر «تسمیه» 30
- رابطه استعاذه و تسمیه 30
- 6. رعایت ترتیل در قرائت 31
- 8. بلند خواندن قرآن آمیخته با تحسین و تزیین و تحزین قرائت 32
- 1. فهم اصل کلام و پی بردن به عظمت کلام الهی 34
- آداب باطنی قرائت قرآن 34
- 4. توجّه به طهارت باطن 35
- 3. رعایت امر و نهی الهی 35
- 2. توجّه و درک عظمت متکلّم 35
- 8 . ترقّی به درجات و مراتب کلام حق 36
- 6. تخصیص 36
- 7. تأثر 36
- آثار تلاوت قرآن 37
- 9. اهداء ثواب قرائت قرآن 37
- 1. تلاوت صحیح و ایمان به خدا 37
- اشاره 37
- _ نورانیت و جلاء قلوب 38
- 2. تلاوت قرآن و نورانیّت 38
- - نورانیت منازل 39
- 4. تلاوت قرآن و جهان آخرت 40
- _ دافع بلای آخرت 40
- 3. تلاوت قرآن و توسعه روزی 40
- _ تعیین کننده درجات بهشت 40
- د - درک معانی و مفاهیم قرآن تلاوت 41
- قابل فهم بودن قرآن برای مردم 42
- عترت ترجمان جدایی ناپذیر وحی 43
- الف _ ترجمه 44
- مخاطبین در حوزه درک معانی و مفاهیم قرآن 44
- اشاره 44
- ب _ تفسیر 46
- اشاره 46
- با اینکه قرآن «تبیان کلّ شی ء» است، چرا به تفسیر نیاز داریم؟ 47
- مرز بین «تفسیر» و «ترجمه» 54
- مفهوم تدبّر و گسترده آن 55
- ج _ تدبّر 55
- مراتب تدبّر 58
- مرز بین «تدبّر» و «تفسیر» 59
- ه_ _ عمل به قرآن و تمسّک به آن 62
- اشاره 64
- چگونگی شکل گیری قرائت و قراءات 65
- نقطه آغازین قرائت و تعلیم قرآن 67
- قرائت واحد یا قراءات مختلف؟ 68
- عوامل اختلاف قراءات 72
- الف) تجویز پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به این امر 72
- اشاره 72
- ب) اسباب کتابتی 72
- ج) عامل لسانی 73
- ضوابط برای تشخیص قرائت صحیح و معتبر 74
- تعاریفی از «قرائت» و «علم قرائت» 77
- نگارش و تدوین قراءات 78
- چگونگی ظهور قرّاء سبعه 79
- چگونگی شکل گیری علم تجوید 84
- تجوید علمی (تدوینی) 89
- تفاوت علم قرائت و علم تجوید 94
- اشاره 95
- پیشینه مخارج و صفات حروف 99
- پیشینه ای از مخارج حروف 99
- تعداد و اسامی «مخارج حروف» 99
- اختلاف در تعداد مخارج حروف 101
- قابل اعتنا بودن ترتیب در حروف متّحد المخرج 102
- مواضع و یا مخارج عام و اصلی حروف 103
- طریق تشخیص مخرج هر حرف 105
- طریقه ترتیب (تقدیم و تأخیر) مخارج حروف 105
- پیشینه ای از صفات حروف 106
- بررسی «صفات حروف» در حوزه وضع اصطلاحات 107
- [عصر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ، امام علی علیه السلام و ابوالاسود دؤلی] 107
- اشاره 107
- - قرن اوّل 107
- - قرن دوم 108
- - قرن سوم و چهارم 110
- - قرن دوم به بعد 111
- پی گیری منشأ پیدایش چند «صفت» دیگر 112
- نَبْر 112
- تَرْقیق (و تَفْخیم/تَغْلیظ) 114
- بحثی در پیشینه «تعداد صفات حروف» 116
- پیشینه ای از انواع «تقسیمات صفات حروف» 118
- اشاره 120
- جهر/همس 120
- پیشینه ای از «رموز به خاطرسپاری صفات حروف» 120
- اطباق / انفتاح 122
- استعلاء / استفال 122
- قَلقَلَه 123
- ادغام (نون ساکنه و تنوین) 123
- پیشینه ای از ادغامات 125
- اشاره 125
- ادغام «صغیر» و «کبیر» 126
- اشاره 126
- ادغام متماثلین، متجانسین، متقاربین 130
- ادغام تامّ و ادغام ناقص 132
- پیشینه ای از احکام نون ساکنه و تنوین 133
- مقدمه 133
- احکام نون ساکنه و تنوین 134
- اشاره 135
- پیشینه مراتب اخفاء و کشش غنّه در آن 135
- اندازه کشش غنّه 136
- تفصیل سابقه مدّ در توجّهات علمای عربی و تجوید 141
- اشاره 141
- تعریف مدّ 141
- حروف مدّ 141
- پیشینه مدّ 141
- سببهای لفظی مدّ 142
- انواع رابطه حروف مدّ با سکون (التقاء ساکنین) 144
- اشاره 144
- - مدّ تبرئه 145
- - مدّ تعظیم 145
- سبب معنوی مدّ 145
- اشاره 146
- مقادیر مدّ 150
- ابزار و شیوه اندازه گیری کشش حروف مدّی 154
- اشاره 154
- مراقبت از مدّ (مدّ در معرض آسیب) 157
- اشاره 157
- مدّ در مکالمات عربی 161
- اهمیّت و پیشینه وقف و ابتداء 163
- سیری در پیشینه وقف و ابتداء 163
- سابقه طرق وقف بر آخر کلمات 167
- اشاره 169
- نوع توجّه متخصّصان قرائت (قرّاء سبعه) به «وقف و ابتدا» 172
- سابقه علائم وقف 173
- سَکْت 175
- اشاره 176
- امال بحث 177
- اشاره 177
- تفصیل بحث 180
- احکام فقهی مباحث تجویدی مطرح، در حوزه تلاوت قرآن کریم 181
- اشاره 181
- اشاره 182
- استفتاءات (قراءات) 184
- ترتیل 189
- اشاره 189
- استدلال قابل توجّه و تأمّل 191
- اشاره 194
- الف) در نماز 195
- اشباع کوتاه / ضربی 200
- اشاره 200
- استفتاءات [اشباعات] 201
- اشباع کشیده 202
- اشاره 205
- استفتاءات [مخارج حروف] 208
- مقدمه ای در اهمیت موضوع 210
- الف) اداء صحیح حروف و کلمات (عربیّت، اعراب، تبدیل حرفی به حرف دیگر) 213
- صفات حروف در آئینه احکام 213
- ب) محسّنات تجویدی 218
- «ادغام» 219
- خلاصه ای از احکام فقهی ادغام 222
- استفتاءات 222
- «مدّ» 223
- استفتاء 225
- متفرقات 225
- استفتاء 227
- مقدّمه 227
- چند مسأله 228
- استفتاءات 231
- احکام فقهی آیات سجده دار 232
- - تکالیف شرعی قاری قرآن در حین تلاوت 232
- سجده های واجب قرآنی 232
- اشاره 232
- خلاصه سجده تلاوت 239
- سجده های مستحبّی قرآن 240
- «صلوات واجب» 244
- «صلوات مستحب» 244
- صلوات 244
- «اَذکار خاصّ» 246
- اشاره 248
- تعریف «ترتیل» 249
- اشاره 249
- ترتیل از نگاه امیرمؤمنان علیه السلام 250
- طریق و روش 250
- امتیازات و فوائد «ترتیل» 251
- خلاصه 252
- تعریف «تحقیق» 252
- آفات قرائت «تحقیق» 253
- امتیازات و فوائد قرائت «تحقیق» 254
- طریقه و روش «تحقیق» 254
- تعریف «تدویر» 255
- فواید روش «تدویر» 256
- طریقه و روش 256
- اندازه سرعت در قرائت «تدویر» 257
- خلاصه 257
- تعریف «حَدْر» 258
- طریقه و روش 259
- محدودیت قرائت «حَدر» 260
- خلاصه 261
- اندازه سرعت در قرائت «حَدْر» 261
- اشاره 262
- سرعت قرائت در سیره قرائتی معصومین علیهم السلام 263
- تلاوت به «ترتیل» در سه روز اعجاز گونه است! 266
- مقدار سرعت و تأنّی 267
- دلیل سرعت قرائت از دیدگاه «فخر رازی» 269
- ترتیل از دیدگاه برخی اندیشمندان و مفسّران 271
- اشاره 271
- - شیوه ترتیل و مراحل آن 275
- - کمال ترتیل 276
- تعریف «استعاذه» 277
- استعاذه 277
- اشاره 277
- کیفیّت استعاذه 278
- قرّاء سبعه و استعاذه 279
- تغییر، زیادت و نقصان در قالب آیه «استعاذه» 280
- جهر و اخفای «استعاذه» 282
- سنّت کفایی یا سنّت عینی (فرد فرد) «استعاذه» 284
- اشاره 286
- بسمله 286
- تعریف «بسمله» 286
- سیّد آیات 288
- اولین آیه 288
- دیدگاه برخی مفسّران 289
- «بسمله» اختصاصی هر سوره 289
- دیدگاه اجمالی فقهای عظام 290
- ابتدای سوره ها 291
- وجوه قرائت «استعاذه» با «بسمله» 293
- وجوه قرائت پی در پی دو سوره با «تکبیر»، «تهلیل» و «تحمید» 296
- - مشخّصه (مصادیق) کلمات ابتدا به ساکن: 298
- قواعد شروع از ابتدا به ساکن 299
- همزه وصل 299
- - لام امر (ساکن شده) 300
- خصوصیات همزه وصل 301
- باب همزه 301
- - تعریف همزه وصل 301
- - تعریف و توضیح «همزه» 301
- همزهای وصل «مفتوح»[ اَ ] 302
- فلسفه وجودی «همزه وصل» 302
- چگونگی تشخیص حرکتِ «همزه وصل» 302
- همزه های وصل «مکسور»: [ اِ ] 303
- همزه های وصل «مضموم» [ اُ ]: 306
- نکات «همزه وصل» 307
- تعریف «همزه قطع» 311
- همزه قطع «اصلی» و «زاید» 311
- اشاره 313
- تجوید الحروف{1} (مخارج حروف) 317
- اشاره 317
- حلق 321
- اشاره 321
- اشاره 323
- الف - فضای دهان 323
- دهان (فَم) 323
- ب - زبان (لهاه/ لسان) 323
- ج - دندان ها (اَسْنان) 324
- لب ها (شَفَتان) 326
- ه- سقف دهان (حَنَک اَعْلی) 326
- خَیْشوم 326
- شناخت اجمالی مواضع و مخارج حروف 329
- شرح مواضع و مخارج حروف 332
- اشاره 332
- اشاره 334
- سه نکته در مورد «هاء» و «همزه» 335
- اشاره 335
- اشاره 338
- اشاره 340
- اشاره 343
- اشاره 343
- مخرج پنجم: مخرج «ق» 343
- - تعیین مخرج حرف «ق»: اَقْ 344
- اشاره 345
- _ تعیین مخرج حرف «ک»: اَکْ 346
- اشاره 347
- اشاره 351
- مخرج هشتم: مخرج «ض» 351
- - تعیین مخرج حرف «ض»: اَضْ 353
- - تعیین مخرج حرف «ل» : اَلْ 354
- اشاره 354
- اشاره 356
- - تعیین مخرج نون : اَنْ 356
- اشاره 357
- - تعیین مخرج حرف «ر» : اَرْ 357
- اشاره 359
- _ تعیین مخرج حروف «ط، د، ت»: اَطْ، اَدْ، اَتْ 360
- اشاره 362
- اشاره 366
- _ تعیین مخرج حروف (ظ، ذ، ث): اَظْ، اَذْ، اَثْ 367
- مخرج پانزدهم: مخرج «ف» 370
- اشاره 370
- اشاره 370
- - تعیین مخرج حرف «ف»: اَفْ 371
- اشاره 372
- تعیین مخرج حرف «م»: اَمْ 374
- _ تعیین مخرج حرف «و»: اَوْ 375
- مخرج هفدهم: مخرج «غُنّه» 377
- اشاره 377
- اشاره 379
- اشاره 382
- اشاره 394
- شناخت تفصیلی صفات اصلی غیر متضاد 394
- 3_ لین 399
- 4_ انحراف 400
- شناخت صفات فرعی یا عارضی حروف 416
- اشاره 416
- اشاره 417
- اشاره 417
- 1_ مبحث تَفخیم و تَرقیق 417
- کیفیّت تفخیم حروف استعلا 418
- کیفیّت تغلیظ و ترقیق لام 423
- اشاره 429
- انواع ادغام 430
- الف _ تقسیم ادغام از جهت علامت مُدْغَم. 431
- اشاره 431
- «ادغام صغیر» 431
- «ادغام کبیر» 434
- اشاره 436
- «ادغامِ تامّ» 436
- «ادغام ناقص» 436
- اشاره 439
- اشاره 441
- احکام نون ساکنه و تنوین 441
- اَجزای تشکیل دهنده ساختمان «مدّ» 457
- اشاره 457
- مقادیر مدّو اسامی هر یک 458
- حالات مدّ اصلی (طبیعی) 459
- انواع مدّ 459
- الف _ مدّ اصلی (بدون سبب مدّ) 459
- اشاره 459
- اشاره 461
- ب _ مدّ فرعی (با سبب مدّ) 461
- انواع یا حالات مدّ لین 469
- اشاره 469
- اشاره 473
- کلّیّاتی در وقف و ابتدا 480
- تقطیع و نکاتِ بلاغی آیات 483
- اشاره 483
- - بررّسی دو آیه 484
- تعریف «قَطْع» 486
- تعریف «وقف» 486
- تعریف «سَکْت» 487
- طُرُق و روشهای وقف بر آخر کلمات 489
- اشاره 489
- اشاره 496
- انواع وقف 496
- الف _ «وقف اضطراری» 497
- انواع وقف اِختیاری 497
- ب _ «وقف اختیاری» 497
- اشاره 497
- سخنی در تعلّقات لفظی و معنوی 498
- اشاره 499
- دو شرط اساسی «جواز» در هر نوع وقف و ابتدا 499
- اشاره 504
- وقف بیان کافی 507
- وقف بیانِ تامّ 507
- وقف بیانِ حسن 507
- نمونه ها 507
که شکل اصلی آن شبیه عین کوچک « ء » است، و شکل های فرعی آن با پایه های متفاوت عبارتند از: « أ إ ؤ وء ئ یء ئ ، (و نیز همزه زیر دندانه در قرآن خط عثمان طه)».
و شکل مشترکی نیز با الف و همزه وصل دارد « ا » لکن دائما خواناست و دارای یکی از حرکات سه گانه است ( اَ اِ اُ ).
2- فعل های امر به لام (امر غایب و متکلّم)، آنگاه که از حروف عاطفه واو، فاء، ثُمّ بر سر آن ها درآید، «لامِ» آن که قبلاً مکسور بوده، ساکن می شود؛ لذا آغاز قرائت از این فعل ها در این حالت (گر چه مناسب نیست مگر برای تعلیم) ممکن نیست، چون ابتدا به ساکن است.
مانند:
وَلْیُوفُواî لْیُوفُواî لِیُوفُوا؛
فَلْیَسْتَجِیبُواî لْیَسْتَجِیبُواî لِیَسْتَجِیبُوا؛
ثُمَّ لْیَقْطَعْî لْیَقْطَعْî لِیَقْطَع.
قواعد شروع از ابتدا به ساکن
همزه وصل
همزه وصل(1)
- اسم ها: تمامی اسم های مُصدَّر به همزه وصل در شروع، به فتحه خوانده می شوند جز موارد زیر:
- اِسْم، اِبْن، اِبْنَت، اِمْرَء، اِمْرَاَت، اِثْنَیْنِ، اِثْنانِ (اِثْنَیْ، اِثْنا)، اِثْنَتَیْنِ، اِثْنَتَانِ (اِثْنَتَیْ، اِثْنَتا)؛
و مصادر ثلاثی مزید (جز اِفعال) و رباعی مزید که به همزه مکسور خوانده شوند.
- فعل ها: تمامی فعل های ماضی، مُصَدَّر به همزه وصل در ثلاثی مزید فیه و رباعی
1- 1. جهت تفصیل بحث، ر.ک : باب « همزه ».