تجوید فرقان صفحه 30

خود اختصاصاً شرایطی دارد از جمله این که در ابتداء تمام سوَر جز سوره برائت، قرائت می شود، امّا این که در شروع قرائت از میان سوره خوانده شود یا نه، آن را به معنا و مفهوم کلمه و یا جمله آغازین قرائت دانسته اند و چگونگی قطع و وصل آن با استعاذه و ابتداء سوره در جای خود ان شاء اللّه بیان خواهد شد.

رابطه استعاذه و تسمیه

رابطه استعاذه و تسمیه

«استعاذه» فرار از چنگ شیاطین و آثارشان و پناهنده شدن به خدا می باشد که نقش زدودن آلودگیها و ایجاد زمینه مناسب برای کسب ارزشها را بر عهده دارد (تخلیه).

«بسم اللّه...» شروع حرکت در حوزه ملکوت الهی می باشد که پس از مرحله استعاذه محقق می شود و انسان در دریای انوار الهی با عنایت و یاری خدا به سیر و سلوک پرداخته نفس را تزکیه و تطهیر می نماید (تحلیه).

بنابراین «استعاذه» نقش تخریبی در بنیادهای شیطانی در فکر و دل انسان؛ و «بسم اللّه...» نقش سازندگی در نفس و اعمال و کسب ایمان، تقوی، صبر و احسان و... دارد.

در این ارتباط امام صادق علیه السلام چنین می فرماید:

«أَغلِقُوا أَبوابَ المَعصِیَهِ بِالإستِعاذَهِ وَ افْتَحُوا أَبوابَ الرَّحمَهِ بِالتَّسمِیَهِ؛(1)درهای معصیت را با استعاذه ببندید و درهای طاعت را با تسمیه بگشایید».(2)

سبب مقدم داشتن «استعاذه» بر «تسمیه»

سبب مقدم داشتن «استعاذه» بر «تسمیه»

سبب همان «تخلیه»(3) قبل از «تحلیه» است چرا که طبیب دلها نیز مانند پزشک

1- 1. میزان الحکمه، 10/4826/ح 16528، نه نقل از بحارالانوار، 92/216/ح 24.
2- 2. پژوهشی پیرامون تدبّر در قرآن، ص 172. [با اندکی تصرّف]
3- 3. تخلیه (اصطلاح عرفانی): یکی از مراتب عقل عملی است به معنای اعراض از آنچه را از خدا باز می دارد، و منزه و پاک کردن نفس از کلیه رذایل و قیودات مادّی و آنچه را از روحانیّت و توجّه به عالم قدس منصرف کند. و «تحلیه» مقابل آن است به مفهوم آراستن نفس به فضائل و صفات حمیده. [فرهنگ معارف اسلامی، 1/500 (با اندکی تصرّف)]