تجوید فرقان صفحه 392

می شود عدم تفاوت این امر است.(1)

صفت اطباق باعث می شود که صدای حرف به اعماق دهان منتقل شده و حرف، قدرت و حجم لازم را پیدا کند.

این که چرا بقیّه حروف مستعلیه (خ، غ، ق) فاقد صفت اطباق شده اند. این است که چون سطح زبان که محل اطباق هست، ارتباطی با سه حرف مذکور ندارد.(2)

اگر صفت اطباق رعایت نشود، حروف «ط، ص، ظ» به ترتیب تبدیل به «د(3)، س، ذ» می شوند، و عدم رعایت آن در حرف «ض» باعث می شود که «ضاد» از گفتار خارج شود؛ چرا که حرف دیگری در مخرج «ضاد» به جای آن نیست.(4)

5- اِصمات و اِذلاق

اِصمات

در لغت: یعنی «منع کردن، خاموش کردن».(5)

در اصطلاح تجوید: عبارت است از «سنگین و سخت ادا شدن حرف و امتناع حرف از سهل و راحت تلفظ شدن». (چه بسا طوری است که حرف، عمق و پهنا پیدا می کند)

1- 1. تجوید کاربردی 1؛ ص 105.
2- 2. حلیه القران سطح 2، ص 93.
3- 3. «طاء» قدیم (و عصر سیبویه) صدایی مجهور داشته، لذا بدون اِطباقِ آن، تبدیل به «دال» می شود. لکن تجارب جدید نشان می دهد که امروزه «طاء» صدای مهموس به خود گرفته، در نتیجه بدون اطباق این نوع «طاء» تبدیل به «تاء» می شود. [ر.ک : الدراسات الصوتیه...، ص 287؛ آواشناسی زبان عربی، ص 60 و 61]
4- 4. ر.ک : سیبویه (ت 180ه.ق) ؛ الکتاب، 1/491.
5- 5. «مُصَمَّت» به معنای (لاجَوفَ لَهُ): توپُر، محکم. و «صَمْت» به معنای سکوت و خاموشی. [فرهنگ نوین (القاموس العصری): ص 379؛ الرائد، 2/1081 و 1614]