تجوید فرقان صفحه 43

باید به گردن بگیرند؛ این مسؤولیت دوطرفه، در کنار این خطابهای مستقیم به انبیاء و مؤمنین، کفّار و مشرکین و توده های مردمی به ناچار قابل فهم بودن خطابها را به ضرورت، مطرح می نماید که شبهه در آن، بسیار شگفت و حیرت انگیز می نماید.(1)

برخی برای خطاب های قرآنی مرتبه اوج و حضیض، و مراتب متوسط قائل شده اند و پایین ترین آن را، تعبیر «یا ایّها النّاس» و والاترین آن را«یا ایّها النّبّی» و «یا اَیُّها الرَّسول» دانسته اند. و مراتب متوسط را به ترتیب چنین برشمرده اند: «یا ایّها الرُّسل»، «یا اولی الاَبصار»، «یا اولی الالباب»، «یا اهلَ الکتاب»، «یا ایّها المؤمنون».(2)

عترت ترجمان جدایی ناپذیر وحی

قرآن کریم، در عین قابل فهم بودن خطابهایش برای اقشار مردمی، قرین دائمی «عترت» می باشد از این رو، این دو سرمایه و گوهر گرانبها (ثقلین) دو چهره از یک حقیقت می باشند که نباید میانشان جدایی افکند(3) چرا که فهم قرآن مراتب بی شماری دارد و نفوس مردمی نیز از نظر مراتب فهم، یکسان نبوده و از آلودگی نیز بر کنار نمی باشند و قرآن نیز دارای محکم و متشابه و عام و خاصّ و غیره می باشد پس به ناچار باید در فهم قرآن از معصومین علیهم السلام یاری جست که به حقیقت قرآن، دست یافته اند و تمام مراتب فهم قرآن را طی کرده اند، تا اصول تدبّر و روشهای آن را به ما بیاموزند چنانکه امام صادق علیه السلام فرموده است:

1- 1. همان، ص 259 و 260. [با اندکی تصرّف]
2- 2. ر.ک : تفسیر موضوعی قرآن کریم (هدایت در قرآن)، 16/212. [با تلخیص]
3- 3. ر.ک : الف) «... لن یفترقا...» در حدیث ثقلین؛ میزان الحکمه (مترجم)؛ 1/240. ب) آیه شریفه «لا یَمَسُّهُ إَلّا المُطَهَّرونَ» (واقعه/79).