- اشاره 7
- اشاره 20
- الف _ تهیه و نگهداری قرآن در منزل 20
- ب _ نظر و استماع به قرآن 21
- تأکید بر تلاوت و قرائت 24
- ج _ تلاوت (قرائت)قرآن 24
- اشاره 26
- آداب تلاوت 26
- آداب ظاهری قرائت قرآن 26
- 1. طهارت 26
- 3. درود و صلوات بر آورنده وحی 27
- 2. استقبال قبله 27
- 4. دعای افتتاح تلاوت 28
- 5. افتتاح به «استعاذه» و «تسمیه» 28
- استعاذه 28
- تسمیه (بسمله) 29
- سبب مقدم داشتن «استعاذه» بر «تسمیه» 30
- رابطه استعاذه و تسمیه 30
- 6. رعایت ترتیل در قرائت 31
- 8. بلند خواندن قرآن آمیخته با تحسین و تزیین و تحزین قرائت 32
- آداب باطنی قرائت قرآن 34
- 1. فهم اصل کلام و پی بردن به عظمت کلام الهی 34
- 3. رعایت امر و نهی الهی 35
- 2. توجّه و درک عظمت متکلّم 35
- 4. توجّه به طهارت باطن 35
- 8 . ترقّی به درجات و مراتب کلام حق 36
- 7. تأثر 36
- 6. تخصیص 36
- آثار تلاوت قرآن 37
- 9. اهداء ثواب قرائت قرآن 37
- 1. تلاوت صحیح و ایمان به خدا 37
- اشاره 37
- _ نورانیت و جلاء قلوب 38
- 2. تلاوت قرآن و نورانیّت 38
- - نورانیت منازل 39
- _ دافع بلای آخرت 40
- _ تعیین کننده درجات بهشت 40
- 3. تلاوت قرآن و توسعه روزی 40
- 4. تلاوت قرآن و جهان آخرت 40
- د - درک معانی و مفاهیم قرآن تلاوت 41
- قابل فهم بودن قرآن برای مردم 42
- عترت ترجمان جدایی ناپذیر وحی 43
- الف _ ترجمه 44
- اشاره 44
- مخاطبین در حوزه درک معانی و مفاهیم قرآن 44
- ب _ تفسیر 46
- اشاره 46
- با اینکه قرآن «تبیان کلّ شی ء» است، چرا به تفسیر نیاز داریم؟ 47
- مرز بین «تفسیر» و «ترجمه» 54
- ج _ تدبّر 55
- مفهوم تدبّر و گسترده آن 55
- مراتب تدبّر 58
- مرز بین «تدبّر» و «تفسیر» 59
- ه_ _ عمل به قرآن و تمسّک به آن 62
- اشاره 64
- چگونگی شکل گیری قرائت و قراءات 65
- نقطه آغازین قرائت و تعلیم قرآن 67
- قرائت واحد یا قراءات مختلف؟ 68
- عوامل اختلاف قراءات 72
- الف) تجویز پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به این امر 72
- اشاره 72
- ب) اسباب کتابتی 72
- ج) عامل لسانی 73
- ضوابط برای تشخیص قرائت صحیح و معتبر 74
- تعاریفی از «قرائت» و «علم قرائت» 77
- نگارش و تدوین قراءات 78
- چگونگی ظهور قرّاء سبعه 79
- چگونگی شکل گیری علم تجوید 84
- تجوید علمی (تدوینی) 89
- تفاوت علم قرائت و علم تجوید 94
- اشاره 95
- تعداد و اسامی «مخارج حروف» 99
- پیشینه مخارج و صفات حروف 99
- پیشینه ای از مخارج حروف 99
- اختلاف در تعداد مخارج حروف 101
- قابل اعتنا بودن ترتیب در حروف متّحد المخرج 102
- مواضع و یا مخارج عام و اصلی حروف 103
- طریق تشخیص مخرج هر حرف 105
- طریقه ترتیب (تقدیم و تأخیر) مخارج حروف 105
- پیشینه ای از صفات حروف 106
- [عصر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله ، امام علی علیه السلام و ابوالاسود دؤلی] 107
- - قرن اوّل 107
- اشاره 107
- بررسی «صفات حروف» در حوزه وضع اصطلاحات 107
- - قرن دوم 108
- - قرن سوم و چهارم 110
- - قرن دوم به بعد 111
- پی گیری منشأ پیدایش چند «صفت» دیگر 112
- نَبْر 112
- تَرْقیق (و تَفْخیم/تَغْلیظ) 114
- بحثی در پیشینه «تعداد صفات حروف» 116
- پیشینه ای از انواع «تقسیمات صفات حروف» 118
- اشاره 120
- پیشینه ای از «رموز به خاطرسپاری صفات حروف» 120
- جهر/همس 120
- اطباق / انفتاح 122
- استعلاء / استفال 122
- ادغام (نون ساکنه و تنوین) 123
- قَلقَلَه 123
- اشاره 125
- پیشینه ای از ادغامات 125
- ادغام «صغیر» و «کبیر» 126
- اشاره 126
- ادغام متماثلین، متجانسین، متقاربین 130
- ادغام تامّ و ادغام ناقص 132
- مقدمه 133
- پیشینه ای از احکام نون ساکنه و تنوین 133
- احکام نون ساکنه و تنوین 134
- پیشینه مراتب اخفاء و کشش غنّه در آن 135
- اشاره 135
- اندازه کشش غنّه 136
- تفصیل سابقه مدّ در توجّهات علمای عربی و تجوید 141
- پیشینه مدّ 141
- حروف مدّ 141
- تعریف مدّ 141
- اشاره 141
- سببهای لفظی مدّ 142
- انواع رابطه حروف مدّ با سکون (التقاء ساکنین) 144
- اشاره 144
- - مدّ تبرئه 145
- سبب معنوی مدّ 145
- - مدّ تعظیم 145
- اشاره 146
- مقادیر مدّ 150
- اشاره 154
- ابزار و شیوه اندازه گیری کشش حروف مدّی 154
- اشاره 157
- مراقبت از مدّ (مدّ در معرض آسیب) 157
- مدّ در مکالمات عربی 161
- اهمیّت و پیشینه وقف و ابتداء 163
- سیری در پیشینه وقف و ابتداء 163
- سابقه طرق وقف بر آخر کلمات 167
- اشاره 169
- نوع توجّه متخصّصان قرائت (قرّاء سبعه) به «وقف و ابتدا» 172
- سابقه علائم وقف 173
- سَکْت 175
- اشاره 176
- امال بحث 177
- اشاره 177
- تفصیل بحث 180
- اشاره 181
- احکام فقهی مباحث تجویدی مطرح، در حوزه تلاوت قرآن کریم 181
- اشاره 182
- استفتاءات (قراءات) 184
- ترتیل 189
- اشاره 189
- استدلال قابل توجّه و تأمّل 191
- اشاره 194
- الف) در نماز 195
- اشاره 200
- اشباع کوتاه / ضربی 200
- استفتاءات [اشباعات] 201
- اشباع کشیده 202
- اشاره 205
- استفتاءات [مخارج حروف] 208
- مقدمه ای در اهمیت موضوع 210
- صفات حروف در آئینه احکام 213
- الف) اداء صحیح حروف و کلمات (عربیّت، اعراب، تبدیل حرفی به حرف دیگر) 213
- ب) محسّنات تجویدی 218
- «ادغام» 219
- استفتاءات 222
- خلاصه ای از احکام فقهی ادغام 222
- «مدّ» 223
- متفرقات 225
- استفتاء 225
- مقدّمه 227
- استفتاء 227
- چند مسأله 228
- استفتاءات 231
- - تکالیف شرعی قاری قرآن در حین تلاوت 232
- احکام فقهی آیات سجده دار 232
- اشاره 232
- سجده های واجب قرآنی 232
- خلاصه سجده تلاوت 239
- سجده های مستحبّی قرآن 240
- «صلوات واجب» 244
- صلوات 244
- «صلوات مستحب» 244
- «اَذکار خاصّ» 246
- اشاره 248
- اشاره 249
- تعریف «ترتیل» 249
- طریق و روش 250
- ترتیل از نگاه امیرمؤمنان علیه السلام 250
- امتیازات و فوائد «ترتیل» 251
- خلاصه 252
- تعریف «تحقیق» 252
- آفات قرائت «تحقیق» 253
- طریقه و روش «تحقیق» 254
- امتیازات و فوائد قرائت «تحقیق» 254
- تعریف «تدویر» 255
- فواید روش «تدویر» 256
- طریقه و روش 256
- اندازه سرعت در قرائت «تدویر» 257
- خلاصه 257
- تعریف «حَدْر» 258
- طریقه و روش 259
- محدودیت قرائت «حَدر» 260
- خلاصه 261
- اندازه سرعت در قرائت «حَدْر» 261
- اشاره 262
- سرعت قرائت در سیره قرائتی معصومین علیهم السلام 263
- تلاوت به «ترتیل» در سه روز اعجاز گونه است! 266
- مقدار سرعت و تأنّی 267
- دلیل سرعت قرائت از دیدگاه «فخر رازی» 269
- ترتیل از دیدگاه برخی اندیشمندان و مفسّران 271
- اشاره 271
- - شیوه ترتیل و مراحل آن 275
- - کمال ترتیل 276
- استعاذه 277
- اشاره 277
- تعریف «استعاذه» 277
- کیفیّت استعاذه 278
- قرّاء سبعه و استعاذه 279
- تغییر، زیادت و نقصان در قالب آیه «استعاذه» 280
- جهر و اخفای «استعاذه» 282
- سنّت کفایی یا سنّت عینی (فرد فرد) «استعاذه» 284
- اشاره 286
- تعریف «بسمله» 286
- بسمله 286
- سیّد آیات 288
- اولین آیه 288
- دیدگاه برخی مفسّران 289
- «بسمله» اختصاصی هر سوره 289
- دیدگاه اجمالی فقهای عظام 290
- ابتدای سوره ها 291
- وجوه قرائت «استعاذه» با «بسمله» 293
- وجوه قرائت پی در پی دو سوره با «تکبیر»، «تهلیل» و «تحمید» 296
- - مشخّصه (مصادیق) کلمات ابتدا به ساکن: 298
- قواعد شروع از ابتدا به ساکن 299
- همزه وصل 299
- - لام امر (ساکن شده) 300
- - تعریف همزه وصل 301
- - تعریف و توضیح «همزه» 301
- خصوصیات همزه وصل 301
- باب همزه 301
- همزهای وصل «مفتوح»[ اَ ] 302
- چگونگی تشخیص حرکتِ «همزه وصل» 302
- فلسفه وجودی «همزه وصل» 302
- همزه های وصل «مکسور»: [ اِ ] 303
- همزه های وصل «مضموم» [ اُ ]: 306
- نکات «همزه وصل» 307
- همزه قطع «اصلی» و «زاید» 311
- تعریف «همزه قطع» 311
- اشاره 313
- تجوید الحروف{1} (مخارج حروف) 317
- اشاره 317
- حلق 321
- اشاره 321
- ب - زبان (لهاه/ لسان) 323
- الف - فضای دهان 323
- اشاره 323
- دهان (فَم) 323
- ج - دندان ها (اَسْنان) 324
- ه- سقف دهان (حَنَک اَعْلی) 326
- خَیْشوم 326
- لب ها (شَفَتان) 326
- شناخت اجمالی مواضع و مخارج حروف 329
- شرح مواضع و مخارج حروف 332
- اشاره 332
- اشاره 334
- اشاره 335
- سه نکته در مورد «هاء» و «همزه» 335
- اشاره 338
- اشاره 340
- اشاره 343
- اشاره 343
- مخرج پنجم: مخرج «ق» 343
- - تعیین مخرج حرف «ق»: اَقْ 344
- اشاره 345
- _ تعیین مخرج حرف «ک»: اَکْ 346
- اشاره 347
- مخرج هشتم: مخرج «ض» 351
- اشاره 351
- - تعیین مخرج حرف «ض»: اَضْ 353
- اشاره 354
- - تعیین مخرج حرف «ل» : اَلْ 354
- اشاره 356
- - تعیین مخرج نون : اَنْ 356
- اشاره 357
- - تعیین مخرج حرف «ر» : اَرْ 357
- اشاره 359
- _ تعیین مخرج حروف «ط، د، ت»: اَطْ، اَدْ، اَتْ 360
- اشاره 362
- اشاره 366
- _ تعیین مخرج حروف (ظ، ذ، ث): اَظْ، اَذْ، اَثْ 367
- مخرج پانزدهم: مخرج «ف» 370
- اشاره 370
- اشاره 370
- - تعیین مخرج حرف «ف»: اَفْ 371
- اشاره 372
- تعیین مخرج حرف «م»: اَمْ 374
- _ تعیین مخرج حرف «و»: اَوْ 375
- مخرج هفدهم: مخرج «غُنّه» 377
- اشاره 377
- اشاره 379
- اشاره 382
- اشاره 394
- شناخت تفصیلی صفات اصلی غیر متضاد 394
- 3_ لین 399
- 4_ انحراف 400
- شناخت صفات فرعی یا عارضی حروف 416
- اشاره 416
- اشاره 417
- اشاره 417
- 1_ مبحث تَفخیم و تَرقیق 417
- کیفیّت تفخیم حروف استعلا 418
- کیفیّت تغلیظ و ترقیق لام 423
- اشاره 429
- انواع ادغام 430
- «ادغام صغیر» 431
- اشاره 431
- الف _ تقسیم ادغام از جهت علامت مُدْغَم. 431
- «ادغام کبیر» 434
- اشاره 436
- «ادغام ناقص» 436
- «ادغامِ تامّ» 436
- اشاره 439
- اشاره 441
- احکام نون ساکنه و تنوین 441
- اَجزای تشکیل دهنده ساختمان «مدّ» 457
- اشاره 457
- مقادیر مدّو اسامی هر یک 458
- الف _ مدّ اصلی (بدون سبب مدّ) 459
- اشاره 459
- انواع مدّ 459
- حالات مدّ اصلی (طبیعی) 459
- اشاره 461
- ب _ مدّ فرعی (با سبب مدّ) 461
- اشاره 469
- انواع یا حالات مدّ لین 469
- اشاره 473
- کلّیّاتی در وقف و ابتدا 480
- تقطیع و نکاتِ بلاغی آیات 483
- اشاره 483
- - بررّسی دو آیه 484
- تعریف «وقف» 486
- تعریف «قَطْع» 486
- تعریف «سَکْت» 487
- اشاره 489
- طُرُق و روشهای وقف بر آخر کلمات 489
- اشاره 496
- انواع وقف 496
- اشاره 497
- ب _ «وقف اختیاری» 497
- الف _ «وقف اضطراری» 497
- انواع وقف اِختیاری 497
- سخنی در تعلّقات لفظی و معنوی 498
- اشاره 499
- دو شرط اساسی «جواز» در هر نوع وقف و ابتدا 499
- اشاره 504
- وقف بیانِ تامّ 507
- نمونه ها 507
- وقف بیانِ حسن 507
- وقف بیان کافی 507
«هیچ امری نیست که دو نفر در آن اختلاف نمایند مگر در حالی که بر آن اصلی در کتاب خداست، ولیکن عقول اشخاص- بدون آموزش معصوم علیه السلام - به نهایت آن نمی رسد».(1)
ضرورت وجود مرشدی معصوم در ارتباط با کلام خدا، با توجه به انحرافات عظیم پدید آمده در تاریخ فهم قرآن، نمایان و نیاز به توضیح بیشتر ندارد.
ائمه معصومین علیهم السلام در ارتباط با فهم قرآن، در برابر ما، پنج شأن را دارا می باشند که عبارتند از:
1. شأن ابلاغ 2. شأن تبیین و تفسیر 3. شأن راهنما 4. شأن اجراء و الگو 5. شأن ولایت و امامت.(2)
مخاطبین در حوزه درک معانی و مفاهیم قرآن
اشاره
در حوزه «درک معانی و مفاهیم» مخاطبین قرآن در سه رتبه و یا جایگاه قرار می گیرند که عبارتند از: الف) ترجمه ب) تفسیر ج) تدبّر
الف _ ترجمه
-3
اوّلین برقراری ارتباط معنادار با قرآن کریم، آشنایی و مطالعه ترجمه آیات است
1- 1. «ما مِن اَمرٍ یَختَلِفُ فیهِ إثنانٍ ِالّا و لَهُ اَصْلٌ فی کِتابِ اللّهِ عَزّوَجلّ وَ لکِنْ لا تَبْلُغُهُ عُقولُ الرِجالِ». (اصول کافی، 1/60)
2- 2. پژوهشی پیرامون تدبّر در قرآن، ص 261. [با اندکی تصرّف]
3- 3. در خصوص «ترجمه قرآن» و «ترجمه» رجوع شود به «تفسیر و مفسّران» ج 1، ص 111. آیت اللّه معرفت رحمه اللّه به موارد ارزشمندی چون؛ تعریف، شیوه و انواع، ویژگی های اساسی، اهمیّت ترجمه، دلائل مخالفان ترجمه قرآن، فتاوی علماء، احکام فقهی متن ترجمه قرآن، سابقه ترجمه در اسلام، چگونگی ترجمه قرآن، نمونه هایی از ترجمه های غلط، آمار اجمالی ترجمه های قرآن و... پرداخته اند.