تجوید فرقان صفحه 467

نکات مدّ لازم

1_ مدّ الفَرق: مدّ لازم در سه کلمه «آللّهُ»، «آ لذَّکَرَیْنِ» و «آ لْانَ» به عنوان «مدّ فرق» نیز مطرح بوده است.

کلمات مذکور که در اصل أَاللّه (آیا خدا)، أَاَلذَّکَرَیْنِ (آیا دو نر)، أَاَلْانَ (آیا اکنون) بوده اند، همزه دوم که همزه وصل است در این موقعیّت که قبلش همزه قطع و بعدش سکون است، علی القاعده باید حذف شود؛ لکن در این صورت مفهوم استفهام در آن ها از بین می رود!

لذا جهت رهایی از این حالت همزه وصل، تخفیفا قلب یا تبدیل به الف شده و الفِ «آل» حرف مدّ و سکونِ لازمِ مُدغَم یا مُظهَر «لام» سبب آن است (البته بعضا آن را مدّ منقلب نیز گفته اند).

بنابراین اگر به مدّ خوانده نشود همزه استفهام و همزه خبر که همزه وصل است، مشتبه شوند؛

(مدّ الفرق: هُوَ الفارقُ بَیْنَ الإستِفْهامِ و الْخَبَر إذ لَوْ لا الْمَدّ لتوهّم أن الکلامَ خبرٌ)(1).

2- همه قرّاء سبعه کلمات مذکور را به دو صورت «مدّ» یا «تسهیل همزه دوم» یعنی، همزه وصل «ال» قرائت نموده اند.(2)
3- هنگام وصل حروف مقطعه «الآمآ» به آیه «اللّهُ لا اِلهَ اِلّا هُوَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ» در آغاز سوره آل عمران، همزه وصل «اللّهُ» حذف می شود، و میمِ قبل از آن که سکون ذاتی یا لازمِ مُظهر دارد (در مدّ لازم)، برای رفع التقای ساکنین (به جای مکسور)
1- 1. التجوید و آداب التلاوه، ص 44.
2- 2. منبع پیشین، ص 121.