تجوید فرقان صفحه 498

خود بر چهار نوع تقسیم می شود که در سه نوع اوّلِ آن، قاری اجازه وقف دارد؛ لکن در نوع چهارم مُجاز به وقف نیست:

1- تامّ 2- کافی 3- حسن 4- قبیح

سخنی در تعلّقات لفظی و معنوی

-1

مقصود از «رابطه لفظی»، رابطه اِعرابی بین دو عبارت است، به طوری که یا قسمت اوّل، عامل اِعراب در قسمت دوم باشد؛ مانند فعل متعدّی «اِهدِ» که عامل در «الصِّراطَ» که مفعول می باشد، است؛(2)

و یا قسمت دوم، عاملِ اِعراب قسمت اوّل باشد؛ مانند «ایّاکَ» که مفعولِ (به عنوان معمول) فعلِ «نَعْبُدُ» است؛(3) پس کلمات، در دو قسمتِ مذکور بینشان رابطه لفظی برقرار است.

بنابراین، مراد از رابطه لفظی، مطلق رابطه نیست، بلکه همان رابطه اِعرابی است.

نکته: ممکن است دو جمله به ظاهر به هم عطف شده باشند، ولی از نظر «علم وقف و ابتدا»، رابطه لفظی محسوب نشود؛ مانند عطف در آیه شریفه:

«ایّاکَ نَعبُدُ وَ ایّاکَ نَستَعینُ»(4).

در این آیه گرچه «اِیّاکَ نَستَعینُ» بر جمله «اِیّاکَ نَعبُدُ» عطف شده است، ولی هیچ کدام از این دو جمله، عامل اعرابِ جمله دیگر نیست؛ زیرا جمله اوّل مستأنفه است و محلّی از اِعراب ندارد، و جمله دوم نیز عطف به جمله مستأنفه است که آن هم محلّی

1- 1 برگرفته از: النشر، 1 / 225 و 226؛ قواعد وقف و ابتدا در قرائت قرآن کریم، ص 35-37.
2- 2. «اِهْدِنا الصِّراطَ الْمُستَقیمَ» (حمد/ 6)
3- 3. حمد / 5.
4- 4. همان.