تجوید فرقان صفحه 73

5- خطا و سهو در نگارش مصاحف عثمانی.
6- تفسیر مزجی (زیادات تفسیری).
7- تبدیل کلمات قرآن به مترادفات آن ها.
8- اسقاط الف در بسیاری از کلمات.

ج) عامل لسانی

در اینجا اختلاف لهجه ها و تأثیر آن در اختلاف قراءات مطرح است، در قبایل عرب آنقدر اختلاف لهجه وجود داشته است که گاهی اختلاف به حدّی می رسیده که لهجه ها به منزله زبان های مختلف بوده است. تا آن جا که ابوعمرو بن علاء گفته است، زبان حمیر زبان ما نیست عربیّت آن ها، عربیّت ما نیست.(1)

برخی از انواع اختلافات در لهجه عبارتند از:

1- اختلاف در حرکات و سکون، مثل؛ مَعَکُمْ و مَعْکُمْ.
2- اختلاف در ابدال حروف، مثل؛ اولئک و أولالک.
3- اختلاف در تقدیم و تأخیر، مثل؛ صاعقه- صواعق و صاقعه- صواقع.
4- اختلاف در اماله و تفخیم، مثل؛ قضی و رمی.
5- اختلاف در تذکیر و تأنیث، مثل؛ هذه البقره و هذا البقر.
6- اختلاف در ادغام، مثل؛ مهتدون و مهدّون.
7- اختلاف در ِاعراب، مثل؛ انَّ هذَیْنِ و ِانَّ هذانِ.
1- 1. حقائق هامه، ص 236 به نقل از التمهید، ج 2، ص 25؛ و نیز ر.ک : تاریخ قرآن (محمد کاظم شاکر)، ص243.